Aanvullingen en correcties over kerkkunst in Teteringen worden zeer gewaardeerd. U kunt uw informatie zenden naar het emailadres als vermeld op de pagina INFO / CONTACT
Laatste update van deze pagina 22-5-2026
De Sint-Willibrorduskerk aan de Kerkstraat behoort samen met een vijftal andere kerken tot de Augustinus Parochie. Het is ingewijd 26 september 1927 en geklasseerd als rijksmonument. De kerk is ontworpen door Jacques van Groenendael. Het is een bakstenen Christocentrische kerk met neobyzantijnse kenmerken. Sommige elementen, zoals het kruis op de toren en de spuwers, zijn uitgevoerd in art-decostijl. Hoewel de kerk het uiterlijk van een kruiskerk heeft, toont het interieur een meer centraliserende ruimte, gelijkend op een ruime zaalkerk. Deze wordt gedomineerd door een bakstenen koepel, welke aan de buitenzijde van de kerk minder opvallend is. De kerk heeft roosvensters in de voorgevel en de zijbeuken. Het interieur van de kerk omvat kruiswegstaties door G. van Geffen, vervaardigd in de periode 1929-1943.
Rijksmonument: 519047
Omschrijving: Heilig Hartbeeld
Kunstenaar: Atelier M. van Bokhoven en Jonkers – RKD
Materiaal: steen
Hoogte: ca. 1,8 meter
Jaar: 1926
Opschrift in voet: “KONING BEN IK”
Gesigneerd: MvBokhoven & Jonkers
Locatie: buiten voor de kerk
Het verhaal:
Het beeld staat voor de St. Willibrorduskerk uit 1927.
Jezus draagt in zijn rechter hand een scepter. Een scepter (of schepter) is een staf, meestal voorzien van een dikker uiteinde aan de bovenkant, die geldt als machtssymbool van een godheid, koning of keizer en daarom tot de regalia behoort.
In de linkerhand draagt hij een rijksappel. De rijksappel stelt de wereld voor. De persoon die het object in zijn hand heeft, de wereld dus bezit, stelt een vorst voor. Het is dan ook een van de regalia.
Kunstenaar: Charles Vos – RKD
Materiaal: keramiek
Hoogte: ca. 1,7 meter
Jaar: 1928-1930
Locatie: in de Maria kapel voor de kerk / narthex
Het verhaal:
‘De lachende Madonna’ is een vriendelijk en uitnodigend beeld. De kunstenaar heeft zich laten inspireren door de liefde tussen Maria, Onze Lieve van het Heilig Hart, en haar zoon.
Maria staat op een slang. De slang is het symbool van het kwaad. Maria vertrapt de kop van een slang, de overwinning van de zonde. De beeltenis is grotendeels gebaseerd op de Openbaring van Johannes, waar staat: “Er verscheen een groot teken aan de hemel: een vrouw, bekleed met de zon, de maan onder haar voeten” (Openbaring 12, 1) en het verhaal op van de zondeval uit Genesis, waar God tegen de slang zegt: “Vijandschap sticht ik tussen u en de vrouw, tussen uw kroost en het hare. Het zal uw kop bedreigen, en gij zijn hiel” (Genesis 3, 15).
Aanvankelijk stond het beeld in diverse kloosters van de Missionarissen van het Heilig Hart, eerst in hun grootseminarie in het Zuid-Limburgse Stein en later in het Missiehuis van de Congregatie in Tilburg. Uiteindelijk vond het beeld in juni 2022 onderdak in de Mariakapel van de Willibrorduskerk.
Omschrijving: Heilig Hartbeeld van Jezus
Materiaal: gips?
Hoogte: ca. meter
Locatie: achter in de kerk
Het verhaal:
De Heilighart beelden van Jezus en Maria in monochroom beige staan aan weerszijden van de ingang achter in de kerk.
Jezus maakt met zijn rechter hand het zogenoemde ‘spreekgebaar‘. Het spreekgebaar is het opsteken van de rechterhand met de wijsvinger en de middelvinger naast elkaar gestrekt en de duim soms gevouwen over de naar binnen gebogen ringvinger en pink. Met dit gebaar geboden vroeger oratoren hun toehoorders tot stilte en aandacht. In moderne tijden dient het ter bevestiging van het uitspreken van of instemmen met een eed. In sommige landen wordt voor dit laatste de opgestoken open hand gebruikt.
Omschrijving: Heilig Hartbeeld van Maria
Materiaal: gips?
Hoogte: ca. meter
Locatie: achter in de kerk
Het verhaal:
Uniek in de Breda omdat dit het enige Maria Heilig Hartbeeld is de gemeente. Op bijna alle Heilig Hartbeelden is Christus weergegeven. De Heilig Hartbeelden van Jezus en Maria in monochroom beige staan aan weerszijden van de ingang achter in de kerk.
Omschrijving: beeld van Antonius van Padua
Hoogte: ca. meter
Jaar: 1952
Materiaal: hardsteen
Locatie: links achterin de kerk
Het verhaal:
Antonius sloot zich in 1210 aan bij de augustijnen in Lissabon. In 1212 verhuisde hij naar Coimbra om niet langer door familieaangelegenheden gestoord te worden in zijn geestelijke ontwikkeling. Onder de indruk gekomen van de eerste martelaren van de minderbroeders sloot hij zich in 1220 bij hen aan. Hij trok naar Noord-Afrika om daar het christelijk geloof te verspreiden onder de moslims. Later was zijn werkterrein Frankrijk en Italië. Waarschijnlijk werd hij in 1222 te Forlì tot priester gewijd. Veel mensen vonden door zijn toedoen de weg naar het katholieke geloof. Op last van Franciscus van Assisi doceerde hij theologie aan zijn medebroeders. In 1227 benoemde Johannes Parenti, de toenmalige generaal-overste van de minderbroeders hem tot provinciaal van de Romagna in Italië, waar hij van 1222 tot 1224 al predikend had rondgetrokken. In 1230 vroeg en kreeg hij ontslag omdat zijn gezondheidstoestand verslechterde. Hij stierf in 1231 en werd nog geen jaar later door paus Gregorius IX heilig verklaard. In 1946 werd hij als ‘leraar van het evangelie’ tot kerkleraar uitgeroepen.
Antonius is de patroonheilige van de Franciscanen, verloren voorwerpen, vrouwen en kinderen, armen, bakkers, mijnwerkers, het huwelijk, reizigers en verliefden en patroon tegen schipbreuk, de pest en koorts. Men bad tot hem tijdens het zoeken en op sommige plaatsen keerde men zijn beeld zolang naar de muur tot datgene wat men zocht teruggevonden was.
Rond zijn graf in Padua is de basiliek Basilica di Sant’Antonio gebouwd.
In Lissabon zou het kerkje Santo António à Sé gebouwd zijn op de plaats waar Antonius werd geboren. Hij is een zeer geliefde heilige in de Portugese hoofdstad. Sinds 1934 is Antonius een beschermheilige van Portugal en 13 juni is er een officiële feestdag.
Antonius is afgebeeld in Franciscanen habijt (of pij). De pij reikt tot de voeten en wordt bijeengehouden door een koord met drie knopen. Deze knopen staan symbool voor de Drie-eenheid (de Vader, de Zoon en de Heilige geest). In de rechterhand draagt hij een boek waar kind Jezus op staat. In de regel draagt Antonius kind Jezus op de linkerarm (zoals hieronder weergegeven), maar hier is het dus op de rechter arm.
De sokkel maakt onderdeel uit van het beeld. Op de randen van de sokkel zijn vissen weergegeven.
Omschrijving: beeld van Antonius van Padua
Hoogte: ca. meter
Materiaal: gips
Locatie: links achterin de kerk
Het verhaal:
Zie het andere beeld hierboven van Antonius voor de beschrijving.
Antonius is hier niet afgebeeld in Franciscanen habijt (of pij), maar in een dagelijks gewaad. Op de linkerarm draagt hij kind Jezus. Jezus draagt in zijn linker hand een rijksappel. De rijksappel stelt de wereld voor. De persoon die het object in zijn hand heeft, de wereld dus bezit, stelt een vorst voor.
Omschrijving: beeld van Joachim, Maria en Anna
Hoogte: ca. meter
Jaar: ca. 1900
Materiaal: polychroom gips
Locatie: links voor in de kerk
Het verhaal:
Bij dit beeld leest Maria in het oude testament. Achter haar staan/zit haar vader Joachim en moeder Anna. Anna wijst naar een fragment in het boek. Zie ook het beeld hieronder.
Omschrijving: beeld van Heilige Familie
Hoogte: ca. meter
Jaar: 1900
Materiaal: polychroom gips
Locatie: rechts voor in de kerk
Het verhaal:
De Heilige Familie is de christelijke benaming voor het gezin waarin Jezus werd geboren, bestaande uit Jezus, zijn moeder Maria en voedstervader Jozef. Het beeld van de Heilige Familie is voorwerp van een bijzondere devotie in de Rooms-Katholieke Kerk.
Het Kind Jezus staat centraal. De positie en houding van zijn ouders, Maria en Jozef zeggen iets over de verhoudingen van het gezin.
Jezus maakt met zijn rechter hand het zogenoemde ‘spreekgebaar‘. Het spreekgebaar is het opsteken van de rechterhand met de wijsvinger en de middelvinger naast elkaar gestrekt en de duim soms gevouwen over de naar binnen gebogen ringvinger en pink. Met dit gebaar geboden vroeger oratoren hun toehoorders tot stilte en aandacht. In moderne tijden dient het ter bevestiging van het uitspreken van of instemmen met een eed. In sommige landen wordt voor dit laatste de opgestoken open hand gebruikt. In de linkerhand houdt hij een (lang) kruis vast.
Traditiegetrouw draagt Mari een mantel in de kleuren rood en blauw. De blauwe mantel geeft haar menselijkheid aan.
Jozef houdt een staf vast met leliebladeren aan het einde. Een lelie is een symbool van onschuld en zuiverheid.
Dit beeld is een tegenhanger van het Heilige Familie beeld hierboven, dat in spiegelbeeld in de kerk is opgesteld.
Omschrijving: beeld van Joachim, Maria en Anna
Hoogte: ca. meter
Materiaal: polychroom gips
Locatie: links voor in de kerk
Het verhaal:
Maria werd onmiddellijk na haar dood in de hemel opgenomen en door God tot koningin gekroond. Ze heeft een kroon op haar hoofd. Traditiegetrouw draagt Mari een mantel in de kleuren blauw. De blauwe mantel geeft haar menselijkheid aan.
Omschrijving: beeld van Willebrord van Utrecht
Hoogte: ca. meter
Materiaal: polychroom gips
Locatie: links voor in de kerk op de grote kolom
Het verhaal:
Willibrord was de oprichter en bouwer van veel kerken en kloosters. Hij ontving diverse landgoederen. Daardoor had Willibrord veel werk aan beheer, bestuur en bouw van kerken en kapellen. Al gauw na zijn dood werd Willibrord in Echternach als heilige vereerd. Zijn graf groeide uit tot pelgrimsplaats.
Naast Willibrordus behoort ook Servaas van Maastricht tot de bekende Nederlandse bronheiligen. Andere heiligen die in verband worden gebracht met bronnen zijn onder meer Paulus, Bonifatius en Livinus.
Veel kerken en scholen dragen de naam van Sint-Willibrord. Zo is het Noord-Brabantse dorp St. Willebrord naar hem vernoemd, evenals een waterput in het Zeeuwse Zoutelande. Langs de zijtakken van het riviertje de Mark, dat door Breda stroomt, bevinden zich diverse kerken of kapellen gewijd aan Sint-Willibrordus. Voorbeelden zijn: Alphen, Merksplas, Rijkevorsel, Overbroek, Wuustwezel, Klein-Zundert, St. Willebrord en Teteringen.
Als attribuut draagt Willibrord vaak een kerkje op de hand.
geen foto beschikbaar
Omschrijving: beeld van H. Ambrosius van Milaan
Hoogte: ca. meter
Jaar: ca. 1830
Materiaal: lindenhout
Locatie: rechts voor in de kerk op de grote kolom
Het verhaal:
Augustinus van Hippo ook wel Sint-Augustinus genoemd was bisschop van Hippo, theoloog, filosoof en kerkvader. Hij wordt beschouwd als de belangrijkste kerkvader van het Westen. Tot zijn bekendste werken behoren de Confessiones en De civitate Dei.
Na zich in Thagaste een paar jaar in stilte met Bijbelstudie te hebben beziggehouden werd Augustinus in 391, tijdens een bezoek aan de havenstad Hippo, aldaar tegen zijn zin in 391 tot priester gewijd. In 395 tot werd hij gekozen tot medebisschop (met het recht van opvolging van de bisschop van Hippo Regius). Van 396 tot zijn dood in 430 was hij bisschop van de Kerk van Hippo Regius. Ook in die functie bleef hij een sober kloosterleven leiden in zijn bisschoppelijke woning.
Als bisschop stichtte hij een leefgemeenschap voor clerici. Voor deze geestelijken schreef hij Praeceptum. Deze Regel van Augustinus vormt nog altijd de basis voor kloosterordes van de mannelijke en vrouwelijke tak van de Reguliere kanunniken, de Augustijnen, de Norbertijnen, de Dominicanen en verschillende congregaties van Kruisheren die in de loop der geschiedenis ontstonden.
Als priester en bisschop werd Augustinus een gerenommeerd prediker. Er zijn bijna zeshonderd preken van hem overgeleverd, naar schatting 10% van het totale aantal preken dat hij heeft gehouden. Een deel van zijn predikend leven besteedde hij aan de bestrijding van de aanhangers van met name de andersdenkende (ketterse) stromingen van het manicheïsme, het donatisme en het pelagianisme. Vooral was hij pastoraal bewogen en bezorgd om het welzijn van de mensen die aan zijn zorg als bisschop waren toevertrouwd. Uit deze tijd resten zijn uitspraken “Met u ben ik christen, voor u ben ik bisschop” (in een preek over het bisschopsambt) en “Heb de zondaar lief, maar haat de zonde.”
Omschrijving: beeld van apostel Petrus
Hoogte: ca. meter
Materiaal: gips
Locatie: links voor in de kerk
Het verhaal:
Petrus was volgens het Nieuwe Testament een van de twaalf apostelen van Jezus en leiders in het vroege christendom. Oorspronkelijk heette hij Simon of Simeon. Jezus noemde hem in het Aramees Kefas, wat “rots” betekent en in het Grieks werd vertaald als Petros. Om die reden wordt hij ook wel als Simon Petrus aangeduid.
Het Nieuwe Testament telt twee brieven die worden toegeschreven aan Petrus, zie Eerste brief van Petrus en Tweede brief van Petrus.
In de Rooms-Katholieke Kerk wordt Petrus als de eerste paus beschouwd en wordt hij ook wel aangeduid als Sint-Pieter. Het ambt van paus wordt daarom ook wel “Petrusambt” genoemd. In het oosters christendom wordt Petrus als de eerste patriarch beschouwd.
In kunst en iconografie is Petrus vrijwel altijd te herkennen aan de sleutels van de hemel (Matth. 19,19), die het Petrusambt symboliseren. Andere attributen zijn een omgekeerd kruis, visnet en een haan.
Omschrijving: beeld van apostel Paulus
Hoogte: ca. meter
Materiaal: gips
Locatie: rechts voor in de kerk
Het verhaal:
De heiligen van Petrus en Paulus zijn de twee belangrijkste apostelen, volgelingen van Jezus die later het christendom verspreidden. Petrus geldt voor katholieken als de eerste Paus. Zijn naam betekent ‘rots’: Jezus koos Petrus als de rots om zijn kerk te bouwen. Ook Paulus behoorde tot de leiders van de christelijke kerk. Aan beide heiligen zijn teksten uit het Nieuwe Testament van de Bijbel toegeschreven.
Paulus houdt een zwaard en een boek vast. Met het zwaard werd hij onthoofd en het boek staat voor de de bijbel. De bijbel staatsymbool voor de Verkondiger en het zwaard staat symbool voor ‘Het woord van God als een tweesnijdend zwaard’, zie Hebr. 4,12.
Omschrijving: Christus kruis
Kunstenaar: Omer Gielliet – RKD
Afm.:
Materiaal beeld: kastanje hout
Locatie: rechts voor in de kerk
Het verhaal:
Priester Adrie Verheijden kreeg dit kruis bij zijn 25 jarig priesterjubileum van de scouting groep in Hulst. Het is hem altijd dierbaar gebleven. Het is een kruis vol symboliek gemaakt uit een wortel van een boom. Uit het hart van de boom komen cirkels als golven in het water. Ze verbeelden hoe de goedheid en liefde (genade) uit het hart van Jezus die wereld in stromen. Hij ziet er een vogel in: Jezus is zo vrij als een vogel. Hij wijst naar de toekomst: er is hoop, je mag vertrouwen, altijd weer. Er is ook een vis in te zien: de vis (ichthus) is een oud Christussymbool.
Omschrijving: schilderij van Maria en kind Jezus
Kunstenaar: Wilhelmus Schaeken? – RKD
Jaar: ca. 1750
Locatie: links in het transept
Het verhaal:
.
Omschrijving: schilderij van H. Cecilla
Kunstenaar: Wilhelmus Schaeken? – RKD
Jaar: ca. 1825
Locatie: links in het transept
Het verhaal:
Het schilderij is een kopie van het in 1635 geschilderde compositie van A. van Dijck.
Omschrijving: schilderij van de verrijzenis van Christus
Kunstenaar: Wilhelmus Schaeken – RKD
Jaar: ca. 1750
Locatie: rechts in het transept
Het verhaal:
De dood en herrijzenis, verrijzenis of opstanding van Jezus is een centraal thema in het christendom. De verhalen hierover in de evangeliën zijn het hoogtepunt van een reeks verhalen over Jezus’ passie. Deze verhalenreeks start met Jezus’ aankomst in Jeruzalem voor Pesach. Nadat hij de Joodse tempel had gereinigd, hield hij het Laatste Avondmaal met zijn twaalf apostelen. Hierna volgde de zijn arrestatie, het zijn proces en daarna zijn executie door kruisiging op bevel van de Romeinse prefect Pontius Pilatus. Jezus werd op de derde dag na zijn dood, uit de doden opgewekt en hij verscheen lijfelijk aan zijn leerlingen. Veertig dagen later vond Jezus’ hemelvaart plaats.
Zoals geldt voor alle verhalen over Jezus wordt er een verschil gemaakt tussen de religieuze betekenis in het christendom en in historische zin. De eerste betekenis wordt vooral bepaald in de theologie. De tweede betekenis valt binnen de zoektocht naar de historische Jezus, door historici die gebruik maken van de historisch-kritische methode.
Op het schilderij zweeft Christus met een staf in zijn rechterhand boven de gramtombe met eromheen een 7-tal personen.
Omschrijving: schilderij van de Heilige Familie
Kunstenaar: Wilhelmus Schaeken – RKD
Jaar: ca. 1750
Locatie: rechts in het transept
Het verhaal:
Bij een afbeelding van de Heilige Familie staat Kind Jezus gewoonlijk centraal tussen zijn ouders Maria en Josef. Hij is niet alleen de centrale persoon binnen het gezin maar ook van het katholieke geloof.
Dit schilderij wordt ook wel ‘Maria met de baard’ genoemd, omdat het door de vreemde schaduw in de hals van Maria lijkt alsof ze een baard heeft.
foto
Omschrijving: glas-in-lood vensters
Kunstenaar: Joep Nicolas – RKD en Jan Willemen – RKD
Afmeting: divers
Jaar: 1927
Materiaal: glas-in-lood met gebrandschilderd glas
Locatie: zie hieronder
Het verhaal:
.
