Kunst in Breda

Eenzaam en op grote hoogte waakt deze arend over de binnenstad. De arend is geplaatst op een schoorsteen gelijkend muurtje van de trapgevel. Voor de poten zien we een afbeelding van het gemeentewapen van Breda.
Op de noordoosthoek van de Havermarkt staat het 16de-eeuwse huis De Arend. Belangrijke huizen op markante plaatsen, zoals op straathoeken, kregen vaak een naam om ze te kunnen onderscheiden. Deze huisnamen waren eenvoudig, ook iemand die niet kon lezen of schrijven moest het symbool kunnen begrijpen.
Breda werd twee keer getroffen door een stadsbrand, in 1490 en in 1534. Hierbij werden grote delen van de uit houten huizen bestaande stad verwoest. Daarom ging men meer en meer huizen van steen bouwen, soms zelfs op bevel van de bestuurders.
Door de eeuwen heen is in veel gevallen de kern van de middeleeuwse huizen blijven staan maar zijn de voorgevels vaak vervangen. De voorgevel was immers het gezicht van het gebouw. De forse trapgevel van De Arend is als oorspronkelijke voorgevel wonderwel gespaard gebleven. In de negentiende eeuw is de gevel ‘gemoderniseerd’ door de plaatsing van een kroonlijst en pleisterwerk.
De karakteristieke trapgevel van De Arend is zelfs vereeuwigd als schaalmodel nummer 77 in de beroemde collectie Delftsblauwe jeneverflesjes van de KLM. De adelaar is bij de restauratie van 1962 op de trapgevel geplaatst.

Omschrijving: beeld van arend met gemeentewapen van Breda
Hoogte: ca. 60 cm
Materiaal: steen
Montagehoogte: ca. 12 meter
Status: Rijksmonument 10293
Locatie: Reigerstraat 32 N51 35.361 E4 46.470

Het kunstwerk valt op door zijn contrast tussen klassieke vormen en soliede uitstraling. Het kunstwerk bevat vier witte marmeren staanders met een ‘kroon’ van vierkante zinken ringen. In het midden ligt tussen de staanders een hoekige rode marmeren (Rouge Royal) gesteente. De naam “Te doen alsof het niet zo is” is niet zichtbaar bij het kunstwerk, maar als je de naam weet zet het ongetwijfeld aan om er over na te denken.

Naam: Te doen alsof het niet zo is
Omschrijving: abstract
Kunstenaar: Vroom de, Melanie –RKD
Afm.: 1,1 x 1,1 x 1,3 meter
Jaar: 1990
Materiaal: marmer, staal en zink
Locaties:
– ? van 1990 tot juli 2025
– Park aan Boeimeerlaan vanaf juli 2025

Het verhaal:
Het beeld bevindt zich boven de ingang van de Luchtmachttoren op het militair terrein van de Koninklijke Luchtmacht. Het 70 meter hoge gebouw is in 20xx(?) betrokken door de Koninklijke Luchtmacht. In 19xx(?) is het gebouw gebouwd en bewoond door BAM.
Het beeld toont grote overeenkomsten met Pools Monument in het Wilhelminapark. Dit beeld heeft echter maar 1 adelaar.
De adelaar staat ook op het embleem van de Koninklijke Luchtmacht.

Omschrijving: beeld van adelaar op wereldbol
Hoogte: ca. 1 meter
Materiaal: brons
Locatie: Luchtmachtplein 1, luchtmacht toren N51 36.440 E4 43.356

Dit is het eerste kunstwerk dat geplaatst is in de Haagse Beemden. Van oudsher heette dit gebied Hazenberg, een verhoging in het landschap waar dieren naar uitweken als de omringende graslanden (beemden) onder water stonden. De hoge ligging van het gebied is ook aan de huidige bebouwing nog goed te zien. Tot de start van de bebouwing in de Haagse Beemden vervulde het gebied hoofdzakelijk als agrarisch gebied. De kolgans was een van de dieren die zich regelmatig liet zien in dit uitgebreide gebied van akkers en weidevelden. Kolgans was een geschenk van bouwonderneming Wilma, die op 10 mei 1977 begonnen was met de bouw van de eerste huizen. Toen de eerste 123 woningen en 51 appartementen gereed waren is in 1979 dit beeldje gemaakt. Het werd door directeur Teuwen van bouwonderneming Wilma in het bijzijn van wethouder Hans van Dun aan Breda aangeboden.
Vanwege de monochrome kleur van het bronzen beeld is het ras van de gans niet goed te onderscheiden. Een kolgans is een van de circa 20 ganzensoorten. Qua uiterlijk doet de kolgans sterk denken aan de grauwe gans, maar hij is iets kleiner. De kolgans heeft overwegend bruine veren. Opvallend is zijn kol: een grote witte vlek rond zijn snavel. Volwassen kolganzen hebben zwarte, onregelmatig gevormde strepen op de borst.

Omschrijving: beeld van kolgans
Kunstenaar: Henk Groenhuis – RKD
Hoogte: ca. 60 cm (levensgroot)
Jaar: 1978
Materiaal: brons
Sokkel: beton, hoogte 1,1 meter
Locatie: Kruising Laagbos en Spank

Geen verdere gegevens bekend.
Indien u meer gegevens heeft kunt u dit zenden naar info@kunstinbreda.nl

Omschrijving: beeld van zwaan
Kunstenaar: ?
Hoogte: ca. 80 cm
Materiaal: brons
Locatie: Kesterenlaan

De flamingo’s zijn gemaakt van geoxideerd brons en natuurstenen uit de Zwarte Zee.

Naam: Flamingo’s
Omschrijving: 5 flamingo’s
Kunstenaar: Bronislaw Chromy (Polen) – RKD
Hoogte: ca. 1,9 meter
Jaar: 1997
Materiaal: steen en brons
Locatie: Engelse tuin Kasteel Bouvigne

Het steigerende Bokje van Hein Koreman kan weer door iedereen worden bewonderd. Wethouder Bob Bergkamp onthulde op 2 november 2012 zijn definitieve plek in de Willem Merkxtuin.
Het beeldje, dat in 1957 werd onthuld op het dr. Ariënsplein op de Heuvel, is in de loop der tijd een paar keer verhuisd. Vaak omdat het ten prooi viel aan vandalen. Zo werd het twintig jaar na de onthulling vernield en kwam het terecht bij een kaasboerderij in Hulten. De gemeente Gilze-Rijen had het beeld opgenomen in een beeldenroute. Het heeft daar 15 jaar gestaan. In 1999 kreeg de Heuvel, die toen vijftig jaar bestond, het beeldje terug nadat in 1997 Koreman het had gerestaureerd en het in een loods zette. Het kwam niet terug naar het Ariënsplein, maar op een meer beschut plekje: in de tuin van steunpunt Maria Mediatrix op de Heuvel. Hein Koreman overleed in juli 2012 op 90-jarige leeftijd.
Andere bekende beelden van Hein Koreman in Breda zijn het Barmhartige Samaritaan, Betaaltafel, Bloemenmeisje, Danseresjes, Emu, Kringloop, Ree, Schrijvertje, De Trek.

Omschrijving: bokje
Kunstenaar: Hein Koreman – RKD
Hoogte: ca. 1,2 m
Jaar: 1957
Materiaal: brons
Locatie: Willem Merkxtuin

Dit beeldje is aan de bevolking aangeboden bij de opening van het winkelcentrum op 26-3-1975. Tijdens de verbouwing en reconstructie van de Passage in 2001 en 2002 is het beeldje tijdelijk verwijderd. Waar het beeld exact gestaan heeft tussen 1975 en 2003 is thans niet bekend bij de redactie.
Het beeldje werd onthuld door burgemeester Merkx en zijn echtgenote.
In de Willem Merkxtuin staat nog een beeld van een bokje, dat is van Hein Koreman.
Henk Groenhuis heeft de Academie voor Beeldende Kunsten St Joost in Breda gevolgd en is sinds 1954 werkzaam geweest in Breda. Andere beelden in Breda van de kunstenaar zijn: Bokje, Growing Old, Kolgans, Het Paard, Spelende kinderen, Varkentje.

Naam: bokje
Omschrijving: bokje op sokkel
Kunstenaar: Henk Groenhuis – RKD
Jaar: 26-3-1975 (zie ‘Het verhaal’ hierboven)
Opschrift op de sokkel:
“Probouw bv opdrachtgever voor de bouw van de torenpassage biedt dit beeldje de bevolking van Bredase aan bij de opening 26 maart 1975”
Materiaal: brons
Locatie: Torenpassage ’t Sas

Geplaatst ter gelegenheid van de opening van het sportcentrum. Het sportcentrum uit 1966 stond jaren op de nominatie om afgebroken te worden, omdat het qua voorzieningen en sport-maatvoeringen niet meer up-to-date heette te zijn. Uitstel van de nieuwbouw vanwege gebrek aan geld bij de gemeente was in feite de redding van het gebouw, aangezien ondertussen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort de architectonische en constructieve waarde van het gebouw onderkende en op de nieuwe lijst plaatste. In 2012 kreeg het gebouw een opknapbeurt, maar door de nieuwe status van rijksmonument is het gebouw beschermd en zal het conform het oorspronkelijke ontwerp moeten worden onderhouden. Later werd het complex ook wel De Scharen genoemd, vanwege de plaatsing van een kwadrant van vier grote scharen.

Naam: Toernooivechter
Omschrijving: ridder te paard
Kunstenaar: Eric Claus – RKD
Kosten: 15.000 gulden
Hoogte: ca. 1 meter
Jaar: 1967
Materiaal: brons
Sokkel: beton, hoogte ca. 1 meter
Locatie: Gemeentelijk Sportcentrum Breda, Bijster 1 N51 35.077 E4 48.171

Dit kunstwerk bevindt zich voor de entree van de Mencia de Mendoza lyceum. Het is opgebouwd uit 3 delen op onderlinge afstand van ca. 5 meter. Als je recht voor de kunststukken staat lijkt het net één beeld i.p.v. drie.
Het hoofdgebouw van de school was oorspronkelijk een meisjeslyceum. Er zijn twee nieuwe aanbouwen uit verschillende periodes. De drie gebouwen worden ruimtelijk gezien verbonden door een ruim plein met vier mooi oude bomen, maar het mist samenhang. Gevraagd werd een kunstwerk dat zich op poëtische wijze verbindt met de oude bomen, fysiek duidelijk aanwezig is en op zichzelf kan staan. Ondanks het gebrek aan samenhang had het plein toch de voorkeur voor de locatie, omdat het de entree tot de school is en de plek waar de leerlingen in de pauzes verblijven. Het werk moest een zekere gelaagdheid hebben en kunnen blijven boeien.
Het werk van Ram Katzir is geïnspireerd door het schilderij Carte Blanche van Magritte en het reliëf van Mencia de Mendoza boven de ingang van de school.
Mencia de Mendoza(1508-1554) was een nakomeling van de grote kardinaal Mendoza. Op zestienjarige leeftijd werd ze de vrouw van graaf Hendrik III van Nassau. Niet lang na haar aankomst in Breda begon ze op te treden als patrones van vele belangrijke Nederlandse kunstenaars. Na de dood van Hendrik III keerde ze terug naar Valencia.
Bezoekers van de school zullen drie abstracte donkerbronzen sculpturen van verschillende grootte passeren. Van voren zien ze goudbruine fragmenten van een vrouw en een paard. Bij de ingang van de school nodigt een bronzen kijkpaal de bezoekers uit door een ‘perspectiefopening’ te kijken en de complete installatie te aanschouwen: Mencia de Mendoza, die in haar volle glorie tussen de bomen galoppeert met een gevederde vriend op haar hand. De installatie speelt met de illusie dat er één manier zou zijn om de wereld te bekijken. Het krijgt vanuit verschillende hoeken een ander aanzien. Het tweezijdig kleurontwerp(donkerbruin/goud) verwijst naar de vooruitgang van donker(onwetendheid) naar licht(kennis).

Naam: Mencia
Omschrijving: drieluik van paard en ruiter
Kunstenaar: Ram Katzir (Israel) – RKD
Jaar: 19 september 2006
Materiaal: brons
Locatie: Mendelssohnlaan 1 N51 34.125 E4 45.794