Het Emu beeld stond aanvankelijk in het Park Valkenberg. Bij de tentoonstelling Brabantse Beeldhouwkunst te Veghel in 1962 maakte het deel uit van een succesvolle inzending van de Bredase kunstenaar. In 1976 kreeg het een plaats in de tuin van Wolfslaar.
Naam: Emu
Kunstenaar: Hein Koreman – RKD
Omschrijving: beeld van vogel/Emu
Kosten: 4.000 gulden
Hoogte: 1,5 meter
Jaar: 1955
Materiaal: brons
Locatie: Landgoed Wolfslaar, Wolfslaardreef 102
Tegenover het voormalige politiebureau aan de Vlaanderenstraat staat een vrolijk kunstwerk van twee grazende koeien. Op het eerste gezicht een oer-Hollandse creatie. Maar schijn bedriegt, want de schepper van dit object is de uit Irak afkomstige beeldend kunstenaar Jalal Alwan.
Alwan (46) woont sinds 1994 met zijn gezin in Nederland. Na diverse omzwervingen streek hij neer in de Bredase wijk Wisselaar.
“Het viel me op dat er weinig kunstwerken in Breda-Noord staan”, vertelde hij. “Omdat kunst bijdraagt aan een prettige woonomgeving, heb ik een plan ingediend bij het project Lusten en Lasten. Dat is goedgekeurd. Op 23 november 2008 is door wethouder Snier het werk onthuld.”
Omschrijving: beelden van twee Irakese koeien
Kunstenaar: Jalal Alwan – RKD
Afm. koe: ca. 1,6 x 2,1 meter
Jaar: 23 november 2008
Materiaal: kunststof
Locatie: t.o. Vlaanderenstraat 1
De plaatsing van het monument ging niet zonder slag of stoot. De kunstenaar wilde dat het kunstwerk werd geplaatst op een 3,5 meter hoge paal, maar de opdrachtgever zette het maar op een sokkel van 1 meter hoog. De kunstenaar stapte naar de rechter en deze gaf hem gelijk waardoor de onthulling en de feestelijkheden niet door gingen. Verdraagzaamheid en respect voor elkaar was men even vergeten en dat in de vredesweek! Het beeld zou door voormalig minister Ernst Hirsch Ballin op 19-9-2009 onthuld worden tijdens de vredesweek, maar dat ging dus niet door. Het werd uiteindelijk bijna een jaar later op 25-9-2010 onthuld door wethouder Bob Bergkamp, niet op de oorspronkelijke plaats midden op de rotonde maar op het Groenedijkplein.
Breda herdacht op 29 juni 2019 voor het eerst de afschaffing van de slavernij en dat gebeurde bij de Vredesduif. Sinds 2002 wordt de afschaffing hiervan op 1 juli in Amsterdam bij het Nationaal monument herdacht. Rotterdam en Tilburg volgde daarna en in 2019 Breda dus. Er is voor Breda-noord gekozen, omdat daar de meeste mensen wonen met een Surinaamse, Antilliaanse en Afrikaanse achtergrond. Daarnaast is natuurlijk de Vredesduif een passend beeld voor de herdenking. In Nederland werd (pas) op 1-9-1863 de slavernij afgeschaft. Een vredesduif wordt meestal afgebeeld met een olijftakje in zijn snavel. Het gebruik van de duif als symbool is geïnspireerd door het Bijbelverhaal over Noach (Genesis 8:8-12). Het verwijst naar de vogel die door Noach werd losgelaten nadat de ark was vastgelopen op de berg Ararat. De duif kwam na een zoektocht teruggevlogen met een olijftakje in de snavel. Dat betekende dat de aarde na de zondvloed weer was drooggevallen.
Begin 2021 is het beeld grootschalig gerenoveerd.
In het plantsoen onder het beeld ligt een brozen gedenktegel met de tekst:
MONUMENT
DE VREDESDUIF
BREDA-NOORD
19 SEPTEMBER 2010
BEELDEND KUNSTENAAR PAUL HERMANS
Naam: Noach’s Olijftak – Vredesduif
Omschrijving: beeld van vredesduif
Kunstenaar: Paul Hermans – RKD
Hoogte: ca. 2,5 meter
Hoogte sokkel: ca. 2,2 meter
Spanwijdte: ca. 2,5 meter
Jaar: 19-9-2010
Materiaal: polyester
Monument: Vredesmonument
Locatie: Groenedijkplein
Figuratief beeld van twee vogels. Bij dit beeld heeft de kunstenaar het begrip figuratief wel heel ruim genomen. Het is bijna abstract. Aan fantasie geen gebrek!
De kunstenaar komt uit Breda en volgde de Academie voor Beeldende Kunsten St Joost (Breda). Hij leerde het vak van beeldhouwer vooral in de praktijk. Gedurende vijf jaar was hij werkzaam op het atelier van Hein Koreman
Naam: Vogels
Omschrijving: figuratief beeld van vogels
Kunstenaar: Charles Lous – RKD
Hoogte: 75 cm
Materiaal: composiet van steen, cement, zand en kunststof
Locatie: binnenhof nabij Van Spiegelstraat 103
De Bredase kunstenaar Frans van Lint kijkt met gemengde gevoelens terug op zijn kunstwerk. Hij maakte het beeld in zijn jonge jaren, nog vrijwel zonder enige ervaring op dit gebied. “Ik vind het beeld jeugdzonde, want ik had nog totaal geen inzicht in het maken van beelden. Als student van de kunstacademie St. Joost was ik bezig met bestuderen van reptielen en amfibieën. Ik kreeg toen een opdracht voor een kunstwerk voor het 12-jarig bestaan van bejaardenhuis Vredenbergh”.
De kameleon heeft geen symbolische betekenis, het beeld is gewoon het resultaat van de studie van Van Lint op dat moment. Oorspronkelijk stond het beest op een dikke boomtak met zijn poten stevig er omheen geklemd hield hij zich in evenwicht. Het beeld staat nu op het binnenterrein van het verzorgingstehuis.
Naam: Kameleon
Omschrijving: beeld van kameleon
Kunstenaar: Frans van Lint – RKD
Jaar: 1972
Locatie: Vredenbergh, Lovensdijkstraat 7
Bij de bouw van het Diaconessenziekenhuis ontwierp de Amsterdamse architect Dig Isha ook een betonnen vogel. Hij koos voor een duif, symbool van de Diaconessenhuizen in Nederland. De bekisting voor het kunstwerk werd ter plekke gemaakt en de duif kreeg in 1959 een plek, hoog op een eveneens betonnen voet bij de hoofdingang. De bronzen olijftak in zijn bek was binnen een week gestolen en er is er nooit meer een terug geplaatst.
Bij het samengaan van het Laurensziekenhuis en het Diaconessenhuis was naast de nieuwbouw ook een renovatie noodzakelijk van de bestaande huisvesting. In 1993 verhuisde het symbool van de Diaconessen naar een binnentuin nabij de ingang voor eerste hulp. Om het beeld een ander gezicht te geven werd de Amsterdamse kunstenaar Jan Verburg ingeschakeld. Bij de inrichting van het vernieuwde ziekenhuis had Verburg al diverse muurschilderingen voor zijn rekening genomen: op de polikliniek orthopedie, in het noodtrappenhuis bij de derde verdieping en op de buitenmuur van het ketelhuis. Verburg besloot het grijze matte betonbeeld te schilderen in blauw met witte wolkjes. Hij liet zich daarbij inspireren door de Belgische surrealistische kunstschilder René Magritten, die in een van zijn werken een vergelijkbare duif afbeeldde.
Bij het ziekenhuis aan de Langedijk stond het beeld op het binnenterrein bij het ketelhuis achter het ziekenhuis. Het stond daardoor totaal uit het gezichtsveld, niet alleen voor bezoekers maar ook voor ziekenhuispersoneel.
Op 29-11-2019 heeft het gebouw aan de Langedijk zijn functie als ziekenhuis verloren en zijn de patiënten verhuisd naar het nieuwe ziekenhuis aan de Molengracht. Begin oktober 2022 is het beeld verhuisd naar de Molengracht nadat het was opgeknapt en het een nieuwe olijftak heeft gekregen. Opvallend detail daarbij is dat de wolkjes beschildering is verplaats naar de andere zijde. De tekst die op de sokkel staat en voorheen niet leesbaar was vanwege de klimop, staat nu op de achterzijde. Net als bij de Langedijk is het ook nu weer geplaatst bij de personeelsingang aan de achterzijde. Op de (nu) onbeschilderde achterzijde staat de Bijbeltekst: “GELOOFD ZIJ DE GOD EN VADER VAN ONZE HEER JEZUS CHRISTUS, DE VADER DER BARMHARTIGHEDEN EN DE GOD ALLER VERTROOSTING 2COR 1:3”
Omschrijving: beeld van duif
Architect: Dig Isha
Hoogte: ca. 1,7 meter
Jaar: 25-6-1957
Materiaal: beton, hoogte ca. 1,3 meter
Locaties:
– Langedijk Ziekenhuis, Diaconessenweg tot oktober 2022
– Amphia Ziekenhuis, Molengracht 21 vanaf oktober 2022
De haan staat in het voorterrein van De Nassau Scholengemeenschap aan de straatzijde. De haan symbolisch het waken (door de school) over de leerlingen en waakzaam zijn op ontwikkelingen in het onderwijsvakgebied. Vanwege zijn locatie wil de haan nog wel eens het slachtoffer zijn van stunts ten tijde van de eindexamens.
De naam van de kunstenares wordt ook als Hank Hans geschreven.
Omschrijving: haan
Kunstenares: Hank Hans – RKD
Hoogte: 70 cm
Jaar: 1959
Materiaal: brons
Onderschrift op sokkel: “WAAKT”
Sokkel: beton, hoogte ca. 2 meter
Locatie: Paul Krügerlaan 2 De Nassau Scholengemeenschap N51 34.893 E4 47.490
De Nassau Scholengemeenschap aan de Paul Krügerlaan heeft een beeld van een Haan op het schoolplein staan, zie hierboven. De haan symbolisch het “waken” (door de school) over de leerlingen en waakzaam zijn op ontwikkelingen in het onderwijsvakgebied. De Nassau school aan de De La Reijweg, die 500 meter verderop staat, heeft sinds mei 2019 een beeld van een keuken op het schoolplein. Op het bordje op de sokkel is vermeld “ontwaakt”. Daarmee is er een duidelijke relatie tussen de beelden van beide Nassau scholen, maar qua vormgeving/ontwerp van de beelden zijn er weinig overeenkomsten.
Het kunstwerk werd op 30 mei 2019 onthuld door wethouder Marianne de Bie in het bijzijn van onder andere rector Ron Speentjens en de kunstenaar zelf. De kunstenaar hield een toespraak met een symboliserende superlatieve beeldspraak. “Zo bestaat de hoge sokkel niet een stapel schoolboeken, maar juiste uit de leegte tussen de bladeren in. Boeken zijn al onstoffelijk vanwege de inhoud, maar tegelijk ook materie. Het kuiken zelf staat voor de jeugd en is vooral een reactie op het standbeeld De Haan op de andere locatie”. De kunstenaar wil het kuiken laten ontwaken en juist de leerling centraal stellen.
Naam: Ontwakend Kuiken
Omschrijving: figuratief beeld van kuiken
Kunstenaar: Tom Claassen – RKD
Hoogte: ca. 85 cm
Jaar: 30 mei 2019
Materiaal: staal
Onderschrift op sokkel: “ONTWAAKT”
Sokkel: beton, hoogte ca. 1,6 meter
Locatie: De La Reijweg 136 De Nassau Scholengemeenschap N51 34.893 E4 47.490
Voor de maker is het een eland. Voor anderen een hond of wat dan ook. Het is vooral een Tom Claassen-dier. Opvallend aan zijn werk is de maatvoering. De kleine kunstenaar creëert reuzen. Maar die reusachtige wezens, meestal dieren, zijn toch ook weer klein van stuk. Het zijn gedrongen figuren die sterk zijn uitvergroot, zonder duidelijke details als ogen, haren of nagels, maar wel met zichtbare gietnaden. Om te laten zien hoe en uit welk materiaal hij zijn beelden maakt, werkt hij die niet weg, maar gebruikt ze bewust als vormelement.
Claassens figuren hebben iets karikaturaals. Het zijn verstilde enigszins amorfe verschijningen die zeer aanwezig staan te zijn. Direct herkenbaar als een Tom Claassen. Met andere woorden: deze kunstenaar plaatst eigenlijk ‘zichzelf’ te midden van de bewoners.
Door de kinderen in de wijk wordt het beeld omarmd als hun vriendje “Goja”. Aanvankelijk speelden kinderen nog wel eens met de eland, maar in het tijdperk van iPads is dat aanzienlijk minder geworden.
Het kunstwerk is in opdracht van de gemeente gemaakt. Het dier is in samenwerking met de bewoners van de wijk gekozen. Het werd onthuld door wethouder Gielen samen met 3 leden van de Stichting Wijkbelang Heuvel.
Een vergelijkbaar beeld, maar dan met hangende oren, is te zijn in Den Bosch bij het Noordbrabants Museum. Vanwege zijn hangende oren is het echter een hond.
Naam: De Eland of ‘Goja’
Omschrijving: figuratief beeld van eland
Kunstenaar: Tom Claassen – RKD
Afmeting (hxbxd): 165 x 130 x 160 cm
Jaar: 9 juli 1999
Materiaal: brons
Locatie: t.o. Thorbeckeplein 47
Op zondag 20 september 1981 dook er in de Mark in het Bredase stadsdeel Ginneken een zeehondje op. Volgens deskundigen was het uniek dat een zeehond zo ver landinwaarts zwemt. Het zeehondje is via de Volkeraksluizen naar de sluizen van Dintelsas gezwommen en de Mark stroomopwaarts gevolgd. Ze kreeg de naam Moby Dick. Moby Dick vond in het Ginneken een stekkie op een bootje dat langs de kant lag. Vanuit daar ging zij regelmatig op jacht om in haar dagelijks onderhoud te voorzien. Breda reageerde vertederd op haar verschijning. Volgens Lenie ’t Hart van zeehondencrèche in Pieterburen had het dier rust nodig en dat kon niet gegeven worden in het hartje van Breda. Dus werd Moby onder grote belangstelling uiteindelijk gevangen. Zij kwam nog diezelfde dag aan in zeehondencrèche Pieterburen en werd de volgende dag weer teruggezet in de natuur. Dat was meteen ook het laatste moment dat iemand haar gezien heeft.
De Ginnekense slager Piet van de Broek werd door de Studiegroep Ginneken benaderd voor een blijvend aandenken. Gedurende een half oriënteerde hij zich op de anatomie van de zeehond en op de samenstelling van een geschikt betonmengsel. De slager nam vervolgens het ontwerp voor zijn rekening. De fundering en de sokkel van koperslakkeien zijn ontworpen door de Ginnekense architect Wilfried Bunnik. Op 26 oktober 1984 werd Moby Dick met veel feestvertoon onthuld door Lenie ’t Hart ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van de gemeenschap Ginneken. Het is een geschenk van de Studiegroep Ginneken aan de gemeenschap en zoals de maker zei, opgedragen aan de harde werkers in het Ginneken wier namen nooit genoemd worden.
Naam: Moby-Dick
Omschrijving: beeld van liggend zeehondje
Kunstenaar: Piet van den Broek – RKD
Afm.: ca. 40 x 60 x 120 cm
Jaar: 26-11-1984
Materiaal: kunststofbeton
Locatie: t.o. Koningin Emmalaan 31
Kunst in Breda 