Aanvullingen en correcties over plaquettes in de gemeente Breda worden zeer gewaardeerd. U kunt uw informatie zenden naar het emailadres als vermeld op de pagina INFO / CONTACT
Laatste update van deze pagina 15-02-2026
In Breda zijn enkele bijzondere plaquettes te vinden, elk met een eigen verhaal. De plaquettes zijn vaak in brons uitgevoerd. Ze zijn gemonteerd op gevels, bruggen, muren e.d. ter herinnering aan een memorabel moment. Op de plaquette of op een aanvullend bordje is veelal tekst vermeld met info over de gelegenheid. Bijzondere personen met een rijke staat van verdienste, of noemenswaardige gebeurtenissen kunnen de aanleiding zijn tot het plaatsen van de plaquettes.
Plaquettes zijn meestal door een kunstenaar ontworpen. Hierdoor is niet altijd eenduidig te bepalen dat het kunst betreft of niet. In ieder geval heeft het raakvlakken met kunst. In bijna alle gevallen zijn de plaquettes uniek. Hier mee wordt bedoeld dat er maar één van is gemaakt en dat is nou net een van de definities van (echte) kunst.
f
Omschrijving: plaquette Napoleon
Afm. ca. 0 x 0 cm
Materiaal: brons
Locatie: Boschstraat 92
Het verhaal:
In 1810 was Franse keizer Napoleon Bonaparte samen met zijn kersverse, tweede vrouw Marie Louise van Oostenrijk op doorreis door Nederland en inspecteerde in deze periode diverse plaatsen, waaronder de kustverdediging in het noorden.
Op 6 mei 1810 bezocht Napoleon Bonaparte Breda. Ze reden met een koets met tien paarden door de Boschstraat in Breda. In het Departementaal Gerechtsgebouw (het huidige Justinus van Nassau aan het Kasteelplein) voerde hij gesprekken met vertegenwoordigers van de protestantse en de katholieke kerk. Hij beslechtte het conflict tussen de katholieken en protestanten over het eigendom van de Grote kerk. Napoleon was kort daarvoor geëxcommuniceerd door de paus, omdat hij zijn eerste vrouw had verlaten en opnieuw was getrouwd. De katholieke kerkdienaren verschenen daarom niet in ambtskleding. De protestantse dominees verschenen wel in vol ornaat. Toen Napoleon vroeg waarom ze hem met zoveel egards behandelden, antwoordden zij met de Bijbelspreuk ‘Geef de keizer wat des keizer is en Gode wat des Godes is’. Napoleon zei tegen de katholieken ‘Imbéciles que vous êtes’ en schold ze uit voor cramisefeaux de terre (aardwormen) en ‘ignorans imbéciles’.
Na afloop reisde hij naar Den Bosch, waarbij de Boschstraat de enige weg vanuit Breda naar Den Bosch was.
Vanaf 1810 werd er op bevel van Napoleon gewerkt aan de steenweg van Parijs naar Amsterdam via Antwerpen, Breda en Utrecht. De Rijsbergseweg en de Oosterhoutseweg worden daarom wel aangeduid als de Napoleonsweg. De oversteek bij Keizersveer ontleent zijn naam aan diezelfde keizer. Naderhand werden ook steenwegen aangelegd van Bergen op Zoom naar Nijmegen en van Breda naar Moerdijk, zodat Breda in een ster van verharde wegen kwam te liggen. De Napoleonswegen en latere negentiende-eeuwse steenwegen zijn kaarsrecht. Ze zijn vaak georiënteerd op kerktorens en ze zijn altijd aan weerszijden voorzien van eiken of beukenbomen. Dit is overigens nog altijd goed zichtbaar bij Brabantse wegen. De eigenschappen van deze zogenaamde oude rijkswegen worden tegenwoordig sterker gewaardeerd. Bij de reconstructie van de Tilburgseweg is met het karakter van oude rijksweg rekening gehouden in het profiel en de beplanting.
Eerder bezocht in 1806 zijn jongere broer en voorganger Lodewijk Napoleon met zijn vrouw Hortense de Beauharnai ook al Breda. Lodewijk Napoleon was toen de kersverse koning van Holland (1806-1810). Het paar was op rondreis door het nieuwe koninkrijk en overnachtte in Breda. Men kreeg onderdak bij Johannes Havermans, drossaard van het land van Breda, die sinds 1803 in het statige huis Ocrum aan de Sint Janstraat woonde. Om het grote huis nog meer luister te geven werden bij welgestelde Bredanaars luxe meubelen, spiegels en zilverwerk geleend en werd het huis gedurende de nacht op kosten van de stad feestelijk verlicht. Overigens had het huis Ocrum is al eerder voorname gasten, want bij het tekenen van de Vrede van Breda in 1667 overnachtte hier Henry Coventry, de Engelse ambassadeur.
Omschrijving: gedenkplaat van Generaal Kruls
Kunstenaar: Willem Vis – RKD
Hoogte:
Jaar: 26-8-1982
Opschrift:
generaal
mr hendrik johan kruls
1-8-1902 – 13-12-1975
cadet der artillerie 1919-1922
chef staf militair gezag 1944-1947
chef van de generale staf 1946-1951
sterk in de daad
mild in beraad”
Locatie: KMA, Kraanstraat 24
Het verhaal:
De plaquette bevindt zich op de binnenplaats van het kasteel op de KMA. De plaquette is op initiatief van enkele van zijn oud-medewerkers aangebracht en op 26 augustus 1982 onthuld.
Hendrik Johan Kruls was een generaal en zakenman. Kruls was officier en chef-staf van het Militair Gezag. Na een officiersopleiding aan de KMA en rechtenstudie aan de Rijksuniversiteit Utrecht werd hij geplaatst bij de artillerie, later gedetacheerd bij het ministerie van Defensie. Hij vergezelde in 1940 als adjudant minister van defensie Dijxhoorn naar Londen en werd daar belast met de opbouw van het Militair Gezag dat na de bevrijding het dagelijks bestuur in Nederland moest overnemen.
Omschrijving: muurplaquette
Hoogte: 55 cm
Breedte: 43 cm
Jaar: 2004
Materiaal: brons
Opschrift: “FGH vastgoedprijs 2004”
Het verhaal:
Deze plaquette is na de renovatie van 2003 geplaatst n.a.v. het behalen van de FGH vastgoedprijs 2004. De prijs werd toegekend aan Bouwbedrijf Maas-Jacobs B.V. die de renovatie heeft uitgevoerd.
De afbeelding toont een toren en een poort hetgeen symbool staat voor de Torenpassage.
Naam: A.J.A. Verschraage
Omschrijving: plaquette van notaris A.J.A. Verschraage
Kunstenaar: Gerard van Aalst – RKD
Jaar: 4-11-1930
Hoogte:
Materiaal: brons
Locatie: t.o. Wilheminapark
Het verhaal:
De plaquette is een geschenk van comité Huldiging A.J.A. Verschraage ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag. Kunstenaar Gerard van Aalst (Breda 1896-Breda 1965), was beeldhouwer en tekenleraar, directeur van de avondtekenschool te Ginneken (1938-1960).
In 2003 is het portret gerestaureerd door beeldend kunstenaar Maarten Koreman, die eveneens na veel speurwerk een replica gemaakt heeft van de bijbehorende tekstplaquette, die jaren geleden spoorloos van de bakstenen bank is ‘verdwenen’. Op de muur is nog goed te zien dat de oorspronkelijke tekstplaquette een andere afmeting had.
Op de tekstplaquette onder de notaris is vermeld: “notaris verschraage op zijn
80sten verjaardag 3 mei 1930”.
In de linkerhoek van het portret zien we een afbeelding van een familiewapen en in de rechterhoek is vermeld: A. AETATIS, SUAE LXXX, MCMXX en dat betekent in de leeftijd van 80, 1930.
Kunst in Breda 