Infoborden

Aanvullingen en correcties over infoborden e.d. in de gemeente Breda worden zeer gewaardeerd. U kunt uw informatie zenden naar het emailadres als vermeld op de pagina INFO / CONTACT
Laatste update van deze pagina 6-3-2026

In Breda zijn nogal wat informatieborden enz. te vinden. In principe heeft dit weinig met kunst te maken, maar het is wellicht leuk om ze allemaal eens op een rijtje te zetten. We gaan er misschien soms te snel aan voorbij.

Omschrijving: herinneringsbord Bavel Bevrijd
Afm. ca. 35 x 25 cm
Materiaal: kunststof
Opschrift: zie foto
Locatie: Beukenlaan tegenover ingang Sint Joost school

Het verhaal:
Zie de tekst op het bord. De URL voor de route:
https://www.dorpsraadbavel.nl/bavelbevrijd

Omschrijving: herinneringsbord Bavel Bevrijd
Afm. ca. 35 x 25 cm
Materiaal: kunststof
Opschrift: zie foto
Locatie: voor de kerk, Brigidastraat 1

Het verhaal:
Zie de tekst op het bord. De URL voor de route:
https://www.dorpsraadbavel.nl/bavelbevrijd

Omschrijving: informatiebord Spínola route
Afm.: ca.  cm
Materiaal: kunststof
Opschrift: zie bord
Locatie: t.o. Dreef 1

Het verhaal:
Linksboven op het bord is een fietsroute aangegeven die gewijd is aan de belegering van Breda door Spínola. De 52,8 km lange Spínola route is tot stand gekomen in het kader van het 750-jarig bestaan van de stad Breda dat in 2002 uitgebreid werd gevierd. Een fietskaart met geïllustreerde beschrijving van de anekdotes en achtergronden was destijds te verkrijgen bij de VVV. Was, want de VVV is er ondertussen niet meer. Op Route You is echter de route nog te vinden.
In het midden boven van het bord staat het wereldberoemde schilderij ‘La Rendición de Breda‘ of ‘Las Lanzas’ van de Spaanse schilder Diego Velázquez van de overgave van de sleutels door Justinus van Nassau (gouverneur van Breda) aan Spínola. Een kopie van het schilderij bevindt zich in het Oude Stadhuis, het origineel bevindt zich in het Prado Museum in Madrid.
Het rechter bovendeel van het schilderij wordt ingenomen door omhooggerichte lansen. Daarom wordt het werk in het Spaans ook aangeduid als Las Lanzas. Langs voornoemde fietsroute zijn 3 meter hoge lansen (palen) aangebracht. Ze hebben verschillende kleuren en de palen zijn schuin in de grond geplaatst. Legerkampen worden met rode lansen aangeduid en twee gouden lansen markeren de plaats van de historische sleuteloverdracht plaatsvond. Dit is tevens het begin- en eindpunt van de route. Hoeveel lansen er destijds zijn geplaatst is niet meer te achterhalen. De gemeente heeft de lansen niet onderhouden en ondertussen zijn veel van de lansen weer verdwenen uit het straatbeeld. Achteloos verwijderd, vernietigd of gesloopt door vandalen. Wellicht brachten de lansen meer vragen op dan dat ze helderheid boden over de geschiedenis. Wie weet/wist nou de betekenis van de lansen?
Rechtsboven op het bord een portret van Ambrósius Spínola, een neutraliseerde Italiaan uit Spanje die het bevel voerde over de Spaanse troepen tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). Onder zijn commando werd in 1624 met 40.000 man de vestingstad Breda belegerd.
Onder het schilderij van Las Lanzas een fragment van de topografische kaart van Princenhage. Hier nog vermeld onder de naam ‘Haghen’.
In de tekst op het bord vindt u nog meer informatie over de Tachtigjarige Oorlog.

Omschrijving: informatiebord Pools monument
Afm.: 1 x 1 meter
Materiaal: kunststof met betalen frame
Opschrift: zie hieronder
Status: oorlogsmonument Nationaal Comité 4 en 5 mei
Locatie: voor het Pools erekerkhof aan de Ettensebaan

De tekst:
Pools Militair Ereveld Breda
Op het Pools Militair Ereveld liggen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland gesneuvelde Poolse militairen begraven. Deze militairen behoorden tot de eenheden van de Poolse land- en luchtmacht die in september 1939 na de bezetting van Polen door Nazi Duitsland samen met de Poolse regering uitweken naar Frankrijk. Na de capitulatie van het Franse leger in juni 1940 slaagden de Poolse militairen er opnieuw in aan Duitse krijgsgevangenschap te ontkomen door via Spanje en Gibraltar naar Engeland te vluchten.
In Engeland formeerden zij o.a. de 1e Poolse Pantserdivisie onder commando van de toenmalige brigade-generaal Stanislaw Maczek en de 1e Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade van brigadegeneraal Stanislaw Sosabowski. Na de landingen in Normandië in juni 1944 vochten deze Polen als onderdeel van de geallieerden troepen voor de bevrijding van West-Europa. In Nederland streden zij in Zeeuws-Vlaanderen, West-Brabant, in de slag om Arnhem en in Drenthe en Groningen.
Meer dan 500 gesneuvelde Poolse soldaten en vliegers vonden in ons land hun laatste rustplaats, 161 van hen hier in Breda, dat op 29 oktober 1944 door de 1e Poolse Pantser divisie werd bevrijd. Generaal S. Maczek heeft de oorlog overleefd en werd conform zijn wens op 23 december 1994 op dit ereveld begraven.

Generaal Maczek Memorial
Bij het ereveld opent binnenkort het Generaal Maczek Memorial. Dit memorial geeft uitdrukking aan de erkenning en waardering voor de inspanningen van de Poolse troepen bij de bevrijding van grote delen van Nederland. In het bijzonder die van Generaal Maczek en zijn 1e Poolse Pantserdivisie. In het Memorail komt naast de permanente tentoonstelling van het Generaal Maczek Museum een informatie- en documentatiecentrum, een auditorium en een ruimte om te herdenken. Hiermee willen wij de inzet van de Poolse strijders in levende herinnering houden en verbinden aan het belang voor onze vrijheid nu en in de toekomst. Het Generaal Maczek Memorial is de thuisbasis van waaruit het Generaal Maczek Museum haar activiteiten in stad en regio gaat ontwikkelen.

Het Generaal Maczek Memorial wordt ontwikkeld in opdracht van:
De Stichting Generaal Maczek Memorial: http://www.maczekmemorial.nl
De Stichting Generaal Maczek Museum: http://www.maczekmuseum.nl
De Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie: http://www.vereniging-1epoolsepantserdivisie-nederland.nl

Omschrijving: informatiebord Huize Mertersem
Afm.: ca. 40 x 50 cm
Materiaal: kunststof
Opschrift: zie hieronder
Locatie: Haagweg 387

De tekst:
HUIZE MERTERSEM, WOONHUIS ‘OOM CENT’
In deze luxe villa (Huize Mertersem) woonde de oom van Vincent van Gogh. Hij was een rijke kunsthandelaar en werd daarom ‘oom cent’ genoemd. Tegen de tijd dat Vincent vijf jaar oud was, had ‘oom Cent’ al veel aanzien als aandeelhouder in de succesvolle internationale kunsthandel Goupil & Co. Hij bezorgde zijn neven Vincent en Theo een baan bij deze kunsthandel. Toen Vincent er later voor koos om kunstenaar te worden, kreeg hij van zijn ook zijn eerste schilderkist. Ook  kwam hij hier op bezoek om de prachtige kunstcollectie van zijn oom te bewonderen.

Omschrijving: informatiebord over het kasteel van Breda
Afm.: ca. 1,5 x 0,6 meter
Jaar: ?
Opschrift: zie hieronder
Locatie: KMA, Kasteelplein

De tekst:
Op dit terrein verrees in de twaalfde eeuw het kasteel van Breda. Het sindsdien veelvuldig verbouwde slot speelde een belangrijke rol in de vaderlandse geschiedenis. Tot de Tachtigjarige Jarige Oorlog (1568-1648) was het kasteel de thuisbasis van het vorstengeslacht Oranje-Nassau, met als bekendste bewoner Willem van Oranje. In 1828 opende hier de Koninklijke Militaire Academie haar deuren, sinds 2005 onderdeel van de Nederlandse Defensie Academie.

Omschrijving: informatiebord jeugdzorgverhaal
Afm.:
Materiaal: kunststof
Opschrift: zie foto
Status: Rijksmonument 10239
Locatie: Kloosterplein 6

Het verhaal:
Zie de tekst op het bord. De URL voor het jeugdzorgverhaal:
https://www.geschiedenisjeugdzorgwb.nl/

foto

Omschrijving: monument ter ere van de 130-e verjaardag van Gen. Stanislaw Maczek
Hoogte: ca. 1,4 m
Jaar: 31-03-2022
Materiaal: metaal, steen
Opschrift: zie hieronder
Locatie: Mariaplein 2

Het verhaal:
Herinneringsmonument aan de Poolse soldaten, de bevrijders van de stad Breda in WOII.

Op het kleine tekstplaatje op de linker zijkant staat de tekst:
Pomnik powstal przy wspólpracy
Stowarzyszenie Kombatantów
Misji Pokojowych ONZ
Polska Parafia Rzymskokatolicka
w Bredzie
Instytut Pamieci Narodowei
2022 rok
Vertaald:
In samenwerking is het monument tot stand gekomen
Vereniging Veteranen
VN-vredesmissies
Poolse rooms-katholieke parochie
in Breda
Instituut voor Nationale Herdenking
2022 jaar

Op de grote tekstplaat op de voorzijde staat de tekst:
W hołzie zołnierzom batalionu strzelców podhalanskich
1. Polskiej dywizii pancernej
wyzwolicieli miasta Breda
W 130. rocznice urodzin gen. Stanisława Maczka
Breda 31 31-03-2022
Hulde aan de soldaten van het bataljon berglagers
1. Poolse panterdivisie
de bevrijders van de stad Breda
ter gelegenheid van de 130. verjaardag van gen. Stanislaw Maczek
Breda 31-03-2022

Omschrijving: informatiebord Beleg van Breda
Afm.: 60 x 40 cm
Jaar: 6-12-2013
Materiaal: aluminium, kunststof
tekst: zie hieronder
Locatie: aan de railing van de haven, Nieuwe Prinsenkade

De tekst:
1813 BELEG VAN BREDA
VERDRIJVING FRANSE TROEPEN – STICHTING KONINKRIJK DER NEDERLANDEN
Op 30 november 1813 landt te Scheveningen de zoon van de laatste stadhouder, die tot Soeverein Vorst wordt uitgeroepen. Deze Prins van Oranje, de latere Koning Willem I, draagt het regiment infanterie van Kolonel Phaff op (opgericht 23 november 1813) om vanuit Den Haag naar Breda te marcheren. Op deze plaats, bij de voormalige Waterpoort ondersteunen zij, als eerste onderdeel van het nieuwe Nederlandse leger de Bredase stadsmilitie en Russische eenheden bij de verdediging tegen Napoleontische troepen, die de stad eerder hebben verlaten. Deze Franse troepen proberen op 20 december 1813 de stad weer te bezetten. Dit wordt verijdeld door het net aangekomen regiment van Kolonel Phaff. Een tweede aanval van de Fransen, 21 december bij de Waterpoort, wordt in een man tot man gevecht van 150 leden van Phaff’s regiment succesvol afgeslagen.
Het eerste wapenfeit van de nog in oprichting zijnde Nederlandse krijgsmacht is een feit.
Het regiment van Kolonel Phaff is het stamregiment van huidige Regiment Limburgse Jagers. Deze plaquette is op 6 december 2013 aangeboden aan de stad Breda ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van het Regiment.

Omschrijving: gedenktegel De Nieuwe mark
Afm.: 35 x 35 cm
Jaar: 19-6-2025
Materiaal: corten staal
Locatie: tegen de havenkade nabij Hotel Nassau, Nieuweweg

Het verhaal:
Deze herdenkingstegel bevindt zich aan de kademuur vlakbij de ‘trappen’ aan de Nieuweweg. Deze tegel is geplaatst tijdens de tweede fase van de herstel van de haven die duurde van 2019 tot medio 2025. De tweede fase betreft het gedeelte langs de Markendaalseweg. Fase één betreft het gedeelte langs de Prinsenkade. De laatste fase betreft het doortrekken van de water tussen het kruispunt Markendaalseweg/Karnemelkstraat en de singel bij de Fellenoordstraat. Dit geschiedt zodra de nieuwbouw appartement complexen aan de Markendaalseweg gereed zijn.
Green Quays: Door de kademuren van de Mark te vergroenen wil GreenQuays de natuur terugbrengen in de stad. De Gemeente Breda wil de muren en de kades van de Nieuwe Mark vergroenen met bomen, (muur)planten en mossen. Dit levert niet alleen een mooi begroeide kademuur op, maar ook een rijk en gevarieerd dierenleven. Straks zul je, als je over de rivier de Mark vaart of op de kades loopt, dus ook hier de natuur kunnen beleven. Welke omstandigheden nodig zijn om tussen de stenen, op de kades en onder water een rijk planten- en dierenleven te creëren, dat gaan acht organisaties de komende drie jaar met elkaar onderzoeken in het project GreenQuays.
Urban Initiative Actions (Urban Innovative Actions / UIA) is een internationale organisatie die zich bezig houdt met ontwikkeling van bijzondere projecten in steden met tenminste 50.000 inwoners.
European Regional Development Fund (ERDF): Het EFRO financiert programma’s die onder gedeelde verantwoordelijkheid vallen van de Europese Commissie en de nationale en regionale overheden van de lidstaten. De overheden van de lidstaten kiezen welke projecten ze financieren en nemen de verantwoordelijkheid voor het dagelijks beheer op zich.

Omschrijving: informatiebord Liberation route
Afm.: ca. 30 x 40 cm
Materiaal: kunststof
Opschrift:
Locatie: t.o. Café Parkzicht, Paul Windhausenweg 1

Het verhaal:
Dit bord staat voor de Duitse tank bij het Wilhelminapark. Links staat informatie over de ‘Slag op de Schelde’. Rechts op het bord ‘Het Cadeautje van de Polen’. Het betreft de geconfisqueerde Duitse tank, een originele 43 ton zware Panther D-Tank van het bouwjaar 1943. In de Tweede Wereldoorlog is Breda in het najaar van 1944 bevrijd door de Polen. De route die het Poolse leger volgde wordt de Liberationroute genoemd. Voor de tank staat ook een luisterzuil. Door aan het wiel te draaien kun je luisteren naar de belevenissen van de militairen en burgers.

Omschrijving: informatiebordje geboortehuis Marga Minco
Afm.: ca. 20 x 12 cm
Materiaal: kunststof
Opschrift: zie foto
Locatie: Prins Hendrikstraat 196

Het verhaal:
Marga Minco, pseudoniem van Sara Voeten-Menco, is een schrijfster van ‘humoristische en absurdistische verhalen en suggestieve, sobere vertellingen’. Haar veel vertaalde oorlogskroniek Het bittere kruid (1957) is een klassieker uit de Europese literatuur over de Tweede Wereldoorlog. Voor haar gehele oeuvre ontving zij in 2005 de Constantijn Huygensprijs en in 2019 de P.C. Hooftprijs.
Minco wordt vooral bewonderd om haar zuivere en sobere taalgebruik. Haar proza leest bijna alsof het gisteren werd geschreven, zo helder en indringend is het, zo goed van sfeer en zo vol verdiepende waarnemingen.
Marga Minco werd op 31 maart 1920 in de Prins Hendrikstraat nr. 196 te Ginneken geboren als derde kind van de vertegenwoordiger Salomon Menco, zoon van een orthodox joodse procuratiehouder uit Oldenzaal en Grietje Menco-van Hoorn, dochter van een Groningse textielhandelaar uit ’t Zandt. Oorspronkelijk heette de familie Minco; de naam Menco ontstond aan het begin van de 20e eeuw door een schrijffout van een ambtenaar.
Haar grootouders kwamen uit Twente. Omstreeks 1925 verhuisde het gezin naar Breda, waar de vader als parnas een vooraanstaand lid van de joodse gemeenschap aldaar werd. De jaren daarop verhuisden ze nog twee keer binnen Breda, met als laatste woning waar het volledige gezin woonde, tot 1941, een huis aan de Loopschansstraat.

Omschrijving: informatiebord Rithsestraat
Afm.: ca.  meter
Materiaal: corten staal en kunststof
Opschrift: zie hieronder
Locatie: Rithsestraat

De tekst:
Welkom in De Rith
De Rith is een aantrekkelijke natuur- en cultuurlandschap, gelegen op de westflank van het beekdal van de Aa of Weerijs. Besloten, kleinschalige gebieden worden afgewisseld door landschappen met weidse restanten van vroegere en vooral hogere stuifduinen
In het noorden wordt het gebied begrensd door het Liesbos, in het oosten door de rivier de Aa of Weerijs en in het zuiden door natuurgebied  Vloeiweide (gemeente Zundert). In westelijke richting loopt de Rith door tot op het grondgebied van buurgemeente Etten-Leur.
Het gebied dankt haar naam wellicht aan het oude woord ‘rit’ of ‘reith’. Dit verwijst naar een lange, smalle uitgraving om de bron van een beek eerder te laten beginnen en daarmee water eerder beschikbaar te krijgen. Dit moet ook zo gebeurd zijn met de bron van de Bijloop, bij het zuidelijker gelegen dorpje Achtmaal.
Vanaf die bron stroomt de beek in noordelijke richting dwars door de Rith om in Breda in de Aa of Weerijs uit te monden.
Poolwoestijn
In de laatste ijstijd, meer dan 12.000 jaar geleden, bevond zich in onze streken een zeer droge poolwoestijn. Door zeespiegeldalingen kwam de Noorzeebodem droog te liggen. Zware zandstromen bliezen het vrijkomende zand naar het zuiden en oosten van ons land en naar grote delen van Noord-Duitsland. Dit werd afgezet in de vorm van dikke lagen dekzand met de bijbehorende stuifduinen. Een soort Sahara dus, maar dan vele tientallen graden kouder.
Vanaf het einde van de ijstijd werd het klimaat warmer en vochtiger. Toendrabegroeiing en later ook sparrenbossen maakte een einde aan de zandverstuivingen. Tussen de gestabiliseerde stuifduinen gingen weer laaglandrivieren en beken in een eigen bedding stromen, zoals de Aa of Weerijs en Bijloop.
Turfafgravingen
Sindsdien is op de zandgronden aan weerszijden van de Bijloop een groot en ondoordringbaar hoogveenmoeras ontstaan. Hier zorgde vooral veenmos in de loop van vele tientallen eeuwen voor de groei van metersdikke lagen turf.
De turf is vanaf ongeveer 1290 op grote schaal gestoken en afgevoerd om als bandstof te dienen voor steden, kloosters en later ook voor bijvoorbeeld bierbrouwerijen.
Ongeveer evenwijdig aan de slingerende Bijloop is in 1618 de Bredase Turfvaart gegraven. Door het ontbreken van scherpe bochten konden turfschuiten (pleiten) de bierbrouwers in Breda sneller van brandstof voor hun brouwketels voorzien. Nog steeds bestaat er het boerderijcafé ‘In den Anker’ aan de rand van de toenmalige ontginningsgebied. De eerste eigenaar was ook de eigenaar van voormalige bierbrouwerij ‘Het Anker’ in Breda.
Die schuiten voeren terug met stadsmest (er was nog geen riolering) om de schrale zandgronden wat vruchtbaarder te krijgen. Dat ging beter dan met kar en paard via moeilijk begaanbare zandwegen.
Bij het 400-jarige bestaan van de Bredase Turfvaart in 2018 werd het een gemeentelijk monument met bijbehorende beschermde status.

Omschrijving: informatiebord Pools Militair Erehof Ginneken
Afm.: ca. 1 x 1,2 meter
Jaar: 28-10-2001
Materiaal: kunststof
Opschrift: zie hieronder
Locatie: kerkhof Vogelenzang

Het verhaal:
Infobord over 80 soldaten die gesneuveld zijn in WOII en begraven zijn op het erekerkhof in het Ginneken. De tekst is ook in het Pools vermeld.

Tekstbord naast het monument:
Pools Militair Erehof Ginneken
Op deze erehof liggen in Nederland gesneuvelde Poolse militairen uit de Tweede Wereldoorlog begraven.
Zij behoorden oorspronkelijk tot de eenheden van de Poolse land- en luchtmacht die in september 1939 na de overweldiging van Polen door het Duitse leger uitweken naar Frankrijk, waar ook de Poolse regering haar toevlucht had gezocht. Na de capitulatie van het Franse leger in juni 1940 slaagden de Poolse militairen er opnieuw in aan Duitse krijgsgevangenschap te ontkomen.
Zij wisten via Spanje en Gibraltar Engeland te bereiken. Daar formeerden zij o.m. de 1e Poolse Pantserdivisie onder Generaal Stanislaw Maczek en de 1e Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade. Na de landingen in Normandië in juni 1944 bevochten deze Polen met de geallieerden de bevrijding van West-Europa. In Nederland streden zij in Zeeuws-Vlaanderen, West-Brabant, in de slag om Arnhem en in Drenthe en Groningen.
Meer dan 500 gesneuvelde Poolse soldaten en vliegers vonden in ons land hun laatste rustplaats, 80 van hen hier in Ginneken dat op 29 oktober 1944 door de 1e Poolse Pantserdivisie werd bevrijd.
Oorlogsgravenstichting Zeestraat 85 Postbus 85981 2508CR ‘s-Gravenhage www.ogs.nl

Omschrijving: informatiebordje Colonel Thomas Parker
Materiaal: RVS
Afm.: 30 x 20 cm
Inscriptie: zie hieronder
Jaar: 26 juni 2019
Locatie: Wijngaardhof

Het verhaal:
Opschrift:
Colonel Thomas A. Parker
Breda 26 juni 1909 + Las Vegas, 21 januari 1997
Hier werd Andreas (Dries) van Kuijk op 26 juni 1909 geboren. Hij groeide op in Breda en emigreerde als 19-jarige naar Amerika.
Daar veranderde Dries zijn naam in Colonel Thomas A. Parker en werd er wereldberoemd als manager van Elvis Presley. Hij keerde niet meer terug naar Breda en overleed in 1997 op 87-jarige leeftijd in Las Vegas.
Dit gedenkteken werd geplaatst door de fanclub Elvis Matters ter gelegenheid van de 110-e geboortedag van Dries van Kuijk op 26 juni 2019.