Kunst in Breda

Geplaatst ter gelegenheid van de opening van het sportcentrum De Scharen aan de Bijster. Het sportcentrum uit 1966 stond jaren op de nominatie om afgebroken te worden, omdat het qua voorzieningen en sport-maatvoeringen niet meer up-to-date heette te zijn. Uitstel van de nieuwbouw vanwege gebrek aan geld bij de gemeente was in feite de redding van het gebouw, aangezien ondertussen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort de architectonische en constructieve waarde van het gebouw onderkende en op de nieuwe lijst plaatste. In 2012 kreeg het gebouw een opknapbeurt, maar door de nieuwe status van rijksmonument is het gebouw beschermd en zal het conform het oorspronkelijke ontwerp moeten worden onderhouden. Later werd het complex ook wel De Scharen genoemd, vanwege de plaatsing van een kwadrant van vier grote scharen.

Naam: Toernooivechter
Omschrijving: ridder te paard
Kunstenaar: Eric Claus – RKD
Kosten: 15.000 gulden
Jaar: 1967
Materiaal: brons
Locatie: Sportcentrum de Scharen / Breda Bijster N51 35.077 E4 48.171

Stephan Balkenhol heeft vier beelden gemaakt voor het kantoor van de Waterschap Brabantse Delta aan de Bouvignelaan: één voor de hoofdingang en één pal achter de entreehal richting kasteel Bouvigne. Daarnaast verfraaien twee kleinere beelden op sokkels als ensemble de hal van het kantoor. De beeldengroep bestaat uit twee mannen en twee vrouwen, uit eikenhout gemodelleerd. Het hout is afkomstig van twee eikenbomen die aan de rand van het landgoed stonden en plaats moesten maken voor de renovatie van het landgoed.
Deze beeldengroep is kenmerkend voor het werk van Balkenhol: de mannen en vrouwen zijn alledaags en herkenbaar maar ook neutraal en – ook al door de opvallende sokkels – letterlijk wat op een afstand. Ze stralen rust en humor uit en zijn hierin ook suggestief. De twee buitenbeelden zijn 280 centimeter hoog en vervaardigd uit één een stuk hout. De beelden op de sokkel binnen zijn ongeveer 50 centimeter hoog.
De beelden hebben een grote mate van herkenbaarheid en door hun menselijk maat ook een vanzelfsprekende toegankelijkheid. Ze geven letterlijk kleur en inhoud aan de imponerende, klassiek symmetrische kantoorgebouw. De lange gevelrij met zuilen, de lichte kleur van de gebruikte materialen, zowel buiten aan de gevel als binnen, kon geen beter decor vormen voor deze ingetogen kleurrijke mensfiguren.
Stephan Balkenhol (1957) woont en werkt in Karlsruhe (D) en geldt als een van de meest toonaangevende beeldhouwers in de wereld. Zijn werk is veelvuldig in binnen- en buitenland tentoongesteld. Daarnaast heeft Balkenhol meerdere prestigieuze opdrachten in de openbare ruimte gerealiseerd, onder andere te zien in Duitse steden maar ook in Frankrijk en Oostenrijk. In Nederland is werk van hem te zien in Den Haag, Leiden, Amsterdam, Almere en nu dan in Breda. Hij is als professor verbonden aan de “Staatliche Akademie der Bildenden Künste van Karlsruhe”.
Doordat de houten beelden buiten staan hebben ze maar een beperkte levensduur.

Omschrijving: beeld van man op sokkel
Kunstenaar: Stephan Balkenhol (Duitsland) – RKD
Hoogte: 1,5 meter
Jaar: 13 september 2010
Materiaal: hout
Locatie: Bouvignelaan 5, voorzijde kantoorgebouw

Als een van de weinige bedrijven heeft Balver Zinn een kunstwerk op haar terrein staan, iets wat vrij zeldzaam is op industrieterreinen. Dit kunstwerk betreft een sculptuur. Een sculptuur is een ruimtelijk beeldhouwwerk dat vormgegeven is door materiaal te verwijderen (de subtractieve methode), in tegenstelling tot een plastiek, dat een ruimtelijk kunstwerk is dat is gemodelleerd door toevoeging uit een beweeglijke, plastische massa als klei of was, of ook gegoten (de additieve of opbouwende methode). Sculpturen worden vervaardigd uit starre materialen als natuursteen en hout, maar verdere materialen kunnen bijvoorbeeld zijn gips, kunststof, beton, baksteen of polyurethaanschuim (PUR). De techniek van het vormgeven in deze materialen wordt traditioneel ‘houwen’ (hakken) genoemd, vandaar de term ‘beeldhouwer’ voor een ruimtelijk werkend kunstenaar. Deze term is uiteindelijk de algemene benaming geworden voor ruimtelijk werkende kunstenaars, ook als zij niet via de subtractieve methode werken. Kunstenaars die materialen als hout, ivoor, been en zachte steensoorten bewerken (snijden met beitel en guts) worden vanouds ook wel ‘beeldsnijder’ genoemd. Voor andere subtractieve technieken als schaven, raspen en zagen bestaat geen afzonderlijke term om de kunstenaar mee aan te duiden.
Verdere gegevens van het beeld niet bekend.

Omschrijving: abstract sculptuur
Hoogte: ca. 4 meter
Materiaal: steen
Locatie: Aluminiumstraat 2, Balver Zinn N51 36.842 E4 43.010

De hoogte van dit kunstwerk is variabel en afhankelijk van de hoeveelheid regenwater. Bij weinig regenwater zakt de binnenste buis dieper in de buitenste buis. Op de binnenste buis is met verticale letters de tekst “HEMELWATER ZOEKT..” weergegeven. Alleen met veel regenwater is dus de volledige tekst te lezen.
Tekstbordje:
De Regenmeter is een instrument dat reageert op het hemelwater dat wordt verzameld in een waterput. Naarmate het meer regent toont het hoogste gedeelte van de regenmeter meer van de verborgen regel die begint met Hemelwater zoekt…
De regenmeter kon worden gerealiseerd door steun van:
Nieuwe Brabantse Kunst Stichting
WSG Woon Stichting Geertruidenberg
Waterschap Brabantse Delta
Gemeente Breda
Zwaluwe bouw- en aannemingsbedrijf
Compositie 5 Architectuur
en de smid Mathé van der Woerd

Naam: De Regenmeter
Omschrijving: object met regenmeter functie
Kunstenaar: Eloi Koreman – RKD
Hoogte: ca. 4,5 meter, variabel
Jaar: mei 2009
Materiaal: staal
Tekstbordje: zie hier boven
Locatie: Sint Janstraat 12, Hof van Hersbeek N51 35.261 E4 46.636

Deze muurschildering bestond aanvankelijk uit 2 muren. Aan de zijde van de parkeervakken is de muurschildering weer verdwenen nadat er een stukje nieuwbouw is voor gezet.
Gesprekken met bewoners en passanten verwerkte Powers in zijn muurschildering, als liefdesbrief aan de stad. Dit deed hij tijdens de eerste Koningsdag, met Oranjegekte ten top. Koninginnedag mag dan geschiedenis zijn, volgens Powers is het elke dag ‘Queensday’ met een dagelijkse ode aan alle vrouwen.
New Yorkse kunstenaar Steve ‘ESPO’ Powers begeeft zich met zijn graffiti vaak op de grens tussen legaal en illegaal. Zijn schilderingen zijn vaak een liefdesverklaring in lokale context.
Bron Blind Walls Gallery

Kunstenaar: Steve Powers (USA)
Project: Graphic Design Festival Breda, nummer 19
Lengte: ca. 8 meter
Hoogte: 4,3 meter
Jaar: 2014
Locatie: Achter de Lange Stallen, Mols parkeerterrein

Net als veel andere historische steden hadden veel panden in de Haagdijk in de Middeleeuwen een naam. In steden als Leuven, Middelburg zie je nog steeds de namen op de gevels staan. Gewoonlijk werden die namen op de gevels geschilderd in plaats van nummers zoals we nu gewend zijn. Helaas zijn alle namen in de Haagdijk van de gevels verdwenen.
Al jaren leefde er onder de ondernemers veelal zelf bewoner de wens om iets te gaan doen met de oude namen. Verschillende van hen hebben in het verleden onderzoek gedaan naar deze oude namen en vonden in de archieven pandnamen die zelfs teruggingen tot in de Middeleeuwen. Een 25-tal van deze namen zijn uitgebeeld door fraai gestileerde uithangborden. De tekens zijn nieuw en van nu. De werking van het pictogram is oud als de tijd waaruit het stamt. Als u omhoog kijkt kunt u ze ontdekken, al zult u soms wel even moeten zoeken. De meeste uithangborden hangen op een hoogte van 3 à 4 meter.
In alle panden met een uithangbord zijn winkels of horecazaken gehuisvest. Op één uitzondering na heeft geen enkele winkel of horecazaak nog een raakvlak met de oorspronkelijke naam of het uithangbord. Alleen bij de Zilveren Vis is een hengelsportwinkel gehuisvest.
Iets uithangen heeft betrekking op het zichtbaar maken dat je op het juiste adres bent. Een uithangbord geeft vaak een voorstelling of voorwerp weer, dat een ambacht, beroep of de huisnaam voorstelt.
De borden zijn eigendom van de Ondernemersvereniging de Haagdijken en niet van de winkeliers zelf. De borden zijn bekostigd met subsidie uit het Grote Stedenbeleid. De borden zijn ontworpen door 2 Bredase kunstenaars Klaartje Scheer, die het bord ontwierp en Eloi Koreman, die de ophanging van de borden ontwierp.

Voor wie het wil ziet ook 3 golfclubs in deze afbeelding, maar het zijn toch echt tabakspijpen.
Het aantal van 3 tabakspijpen is geen willekeurige keuze. De drie-eenheid is niet alleen in de kerk gebruikelijk maar ook daar buiten. De Heilige Drie-eenheid, Drievuldigheid of Triniteit (v. Lat.: trinitas) is de theologische opvatting in veel takken van het christendom dat er één God bestaat in drie goddelijke personen: de Vader, de Zoon (Jezus Christus) en de Heilige Geest.
Het aantal van 3 wordt ook gezien als een driedubbele bevestiging. Iets wat dus heel zeker is. We zien het onder andere terugkomen in de 3 Andreaskruizen van het gemeentewapen van Breda en Amsterdam.
Voor veel mensen is het cijfer 3 een geluksgetal.
Ook bij de uithangborden van de Snoeken en de Lindebomen in de Haagdijk worden telkens 3 aantallen uitgedrukt.

Naam: Drie Toebackxpijpen
Omschrijving: uithangbord van 3 tabakspijpen
Kunstenaar: Klaartje Scheer en Eloi Koreman
Hoogte: ca. 1 meter
Materiaal: beroet staal en RVS voor de steun
Locatie: Haagdijk 26a N51 35.301 E4 46.208

Dit beeld is niet meer aanwezig. Het beeld stond in de tuin van de Lager Huishoud- en Nijverheids Onderwijs school. Tegenwoordig heet het de Rotonde (VMBO school). Bij de redactie is niet bekend waar het beeld is gebleven. Heeft u nog meer gegevens van dit beeld?

Omschrijving: beeld van 2 spelende kinderen
Kunstenaar: Jan Spiering
Jaar: 1973 tot ?
Materiaal: brons
Locatie: Groene Woud 2 aan Fatimastraat zijde

De kunstenaar wil de relatie tussen kinderen en de natuur in beeld brengen. Het meisje symboliseert volgens hem ook de bereidheid van kinderen tot luisteren, die groter is dan bij volwassenen. Bij de opening van de St. Franciscus van Assisi in 1966 kreeg het “meisje met de gieter” een plekje tussen het hoge groen bij de ingang van de kerk. Fransientje, zoals de medewerkers haar noemden, was eigenlijk bedoeld voor een bloemenperk. Om het kunstwerk beter zichtbaar te laten zijn werd het op een hoge sokkel geplaatst.

Omschrijving: beeld van meisje met gieter
Kunstenaar: Gerard Héman – RKD
Jaar: 1966
Materiaal: kalksteen
Sokkel: beton, ca, x meter
Locatie: Franciscuskerk, Belgiëplein 4

Het kantoor van de voormalige bierbrouwerij De Drie Hoefijzers is ontworpen door het Bredase Architectenbureau Bilsen & Zoon in de stijl van de Amsterdamse School. Volgens Wikipedia zou de bouwstijl Nieuwe Haagse School zijn, dat zijn onderscheidt van de Amsterdamse School door haar strakke vormgeving en van het Nieuwe Bouwen door haar luxueuze uitvoering.
Deze gevelsteen bevindt zich aan de voorgevel van een gebouw. Het bevat een gestileerde voorstelling van het brouwersvak; gerst aan de ene en hopranken aan de andere zijde. Daar tussenin water, tezamen met de grondstoffen voor de brouwerij. Boven het water een deel van een vliegwiel en bliksemschichten als symbool van de stoom- en elektriciteitskracht in een bedrijf. Daarboven de genius van de mens die deze elementen beheerst en ordent.
Op 29 mei 2004 werd de brouwerij gesloten en op een paar gebouwen na geheel gesloopt.

Omschrijving: reliëfsteen met afbeelding van het brouwersvak
Kunstenaar: Joop van Lunteren – RKD
Hoogte: 2,8 meter
Breedte: 4 meter
Jaar: 17 december 1927
Materiaal: steen
Status: Rijksmonument 518940
Locatie: Ceresstraat 13