Kunst in Breda

Dit kunstwerk stond in bruikleen buiten onder de overkapping van het appartementencomplex dat de naam “Wintertuin” draagt.
Het paard van Troje is een van de bekendste verhalen uit de Griekse mythologie. Het vertelt hoe belegerende Grieken erin slaagden om de stad Troje binnen te dringen door zich te verstoppen in een reusachtig houten paard, dat door de nietsvermoedende inwoners van Troje binnen de stadsmuren werd gehaald. Troje was destijds een stad in wat nu Turkije is.
In Breda speelde tijdens de 80-jarige oorlog een gelijksoortige overval plaats. In 1590 voer schipper Adriaan van Bergen met 75 soldaten onderin het turfschip het kasteel van Breda binnen, waarna de overmeestering op de Spanjaarden plaatsvond.
Vanwege de parallellen tussen deze gebeurtenissen vernoemde de kunstenaar dit beeld naar Troje.
In 2013 is het beeld verwijderd.
Andere beelden van de kunstenaar in Breda zijn: Bevlogen, Dizzy, Hemels hoog, Moore Music, Verbonden
Rogier Ruys is een kunstenaar uit Breda.

Naam: Troje
Omschrijving: figuratief beeld van paard
Kunstenaar: Rogier Ruys – RKD
Hoogte: ca. 2,2 meter
Jaar: 1998 tot begin 2013
Materiaal: kunststof
Locatie: Wintertuin, Chassépark N51 34.985 E4 46.771

De oorspronkelijke naam is De Gecroonde Tondeldoos.
De tondeldoos is de voorloper van de lucifer en diende om vuur te maken. Het was een doosje waarvan de inhoud bestond uit tondel, een licht ontvlambaar materiaal. Dit kon bijvoorbeeld een stukje gedroogde tonderzwam zijn. Hiernaast had men nog een vuursteentje en een metalen ring, het vuurslag, nodig. De ring bestond uit koolstofhoudend ijzer. Als de vuursteen dicht genoeg bij de tondel werd gehouden, kon men proberen om met de metalen ring een vonk op de stof te doen belanden. Indien dit lukte, kon een behendige gebruiker door wat te blazen een vlammetje opwekken. Begin 20e eeuw raakte de tondeldoos in onbruik, vooral door de opkomst van lucifers.

Naam: Gekroonde tondeldoos
Omschrijving: uithangbord van aansteker
Kunstenaar: Klaartje Scheer en Eloi Koreman
Materiaal: beroet staal
Locatie: Haagdijk 52 N51 35.293 E4 46.201

Dit beeld staat in de hal van de voormalige gouverneurs woning (commandeurshuis) op de KMA. In diezelfde hal staat nog een ander borstbeeld van de koningin, maar dan in wit marmer.
Eenzelfde beeld is geplaatst in paleis ’t Loo in Apeldoorn.

Omschrijving: borstbeeld van koningin Wilhelmina
Hoogte: ca. 60 cm
Insriptie: “…… feb 89”
Opschrift op sokkel: “HM Wilhelmina koningin der Nederlanden”
Materiaal: brons?
Locatie: Blokhuis KMA

Bij de bouw van het Diaconessenhuis ontwierp de Amsterdamse architect Dig Isha ook een betonnen vogel. Hij koos voor een duif, symbool van de Diaconessenhuizen in Nederland. De bekisting voor het kunstwerk werd ter plekke gemaakt en de duif kreeg in 1959 een plek, hoog op een eveneens betonnen voet bij de hoofdingang. De bronzen olijftak in zijn bek was binnen een week gestolen en er is er nooit meer een terug geplaatst.
Bij het samengaan van het Laurensziekenhuis en het Diaconessenhuis was naast de nieuwbouw ook een renovatie noodzakelijk van de bestaande huisvesting. In 1993 verhuisde het symbool van de Diaconessen naar een binnentuin nabij de ingang voor eerste hulp. Om het beeld een ander gezicht te geven werd de Amsterdamse kunstenaar Jan Verburg ingeschakeld. Bij de inrichting van het vernieuwde ziekenhuis had Verburg al diverse muurschilderingen voor zijn rekening genomen: op de polikliniek orthopedie, in het noodtrappenhuis bij de derde verdieping en op de buitenmuur van het ketelhuis. Verburg besloot het beeld te schilderen, blauw met witte wolkjes. Hij liet zich daarbij inspireren door de Belgische surrealistische kunstschilder René Magritten, die in een van zijn werken een vergelijkbare duif afbeeldde.
Thans staat het beeld op het binnenterrein bij het ketelhuis achter het ziekenhuis. Het staat daardoor totaal uit het gezichtsveld, niet alleen voor bezoekers maar ook voor ziekenhuispersoneel.

Omschrijving: beeld van duif
Architect: Dig Isha
Jaar: 1959
Materiaal: beton
Locatie: Langedijk Ziekenhuis, Diaconessenweg

Dit religieus beeld bevindt zich in de St. Catharinakerk op het Begijnhof.
De H. Barbara is een christelijke heilige en martelares. Haar heidense vader, Dioscurus, sloot haar op in een toren om haar te vrijwaren van de vele jongemannen die naar haar hand dongen. Ook liet hij een badhuis voor haar bouwen, zodat ze geen gebruik hoefde te maken van de openbare baden. Dit badhuis bevatte oorspronkelijk twee ramen, maar op verzoek van Barbara werden het er drie (zij had zich in het geheim tot het christendom bekeerd en wilde op deze manier de Heilige Drievuldigheid eren). Toen haar vader haar bekering bemerkte, liet hij haar folteren, maar ’s nachts genazen haar wonden op miraculeuze wijze. Uiteindelijk onthoofdde hij haar eigenhandig, maar werd daarop zelf door de bliksem dodelijk getroffen. H. Barbara wordt meestal afgebeeld met een bouwwerk, als het klein is op haar hand en als het groot is, staand naast haar. In haar andere hand heeft ze vaak een boek vast.
In een Breda is nog een ander Barbara beeld nl, aan de Watertoren aan de Speelhuislaan 158.

Omschrijving: beeld van H. Barbara
Materiaal: hout
Hoogte: ca. 1,5 – 1,6 meter
Jaar: 1837?
Locatie: in de Begijnenkerk of St. Catharinakerk

De opdracht voor het maken van dit beeld vond zijn aanleiding in het zilveren priesterjubileum van J. A. J. Ooms, pastoor van het begijnhof. Bij die gelegenheid, op 16 juni 1971, is het beeld in bruikleen aan het begijnhof overgedragen.
Op een gedenksteen is weergegeven: “In dankbare herinnering aan J.A.J. Ooms priester herder van dit begijnhof tussen 1964 en 1997 en de laatste der pastoors van de begijnen die hier vanaf 1246 tot 1990 gebeden en gewerkt hebben. Hij was 33 jaren lang beschermer van het begijnhof als monument. De begijnhofbewoners 1 september 1997”.
De begijntjes leggen een stukje historie vast en houden de herinnering aan de Bredase begijnen levend.
Bij de VVV zijn ook kleinere replica’s te koop van circa 10 cm hoogte.

Omschrijving: beeld van 2 begijntjes
Kunstenaar: Hans Bayens – RKD
Materiaal: brons
Hoogte: 1,35 meter
Jaar: 1971
Locatie: kruidentuin Begijnhof, Catharinastraat

Naam: Baadster
Omschrijving: beeld van vrouw
Kunstenares: Karin Beek – RKD
Hoogte: ca. 1 meter
Materiaal: brons
Locatie: Kasteel Bouvigne, in gracht tussen Engelse tuin en kantoorgebouw

Dit beeld van een arend bevindt zich boven de schoenenwinkel.
Het vertoont overeenkomsten met het Pools Monument bij het Wilheminapark waar twee arenden vechten om de wereld (aardbol), maar hier schijnt de ‘goede’ arend de wereld overwonnen te hebben.
Kunst?

Omschrijving: beeld van arend
Hoogte: ca. 1 meter
Materiaal: kunststof
Locatie: Van Arendonk Schoenen, Eindstraat 24

Pandora is gemaakt in opdracht van de Nederlandse Bank, voor het toenmalige kantoor aan de Heerbaan 100. Tegenwoordige is MEE gehuisvest in het kantoor. De kunstenaar heeft bijna 5 jaar aan het kunstwerk gewerkt. Zijn derde ontwerp mocht worden uitgevoerd. Het is een van de grootste beelden dat ooit in de techniek cire perdue (verloren was) is gegoten. Het kunstwerk bestaat uit 3 afzonderlijke delen. Het heeft het maximum van de 1,5 procent regeling, 300.000 gulden ruim overschreden.
Het ontwerp is gebaseerd op een Griekse mythe waar Zeus aan Epimetheus en Pandora een pithos (vat) schonk, waarin alle ongelukken zaten opgesloten. Als het vat gesloten bleef, konden die niemand treffen. Pandora kon haar nieuwsgierigheid niet bedwingen en opende het vat. Toen kwamen daar alle rampen, ziekten en zorgen uit tevoorschijn en verspreidden zich over de aarde: aan het kommerloze bestaan van de mensen was een einde gekomen. Pandora wilde nog gauw het deksel dichtklappen, maar alleen de hoop zat nog in het vat toen het weer gesloten werd. Vandaar dat onder de hevigste rampen die de mensen op aarde teisteren, de hoop nog alleen resteert. Volgens een andere, pessimistische versie is de hoop echter het enige wat de mensen onthouden blijft. Een derde interpretatie impliceert dat de hoop zelf ook een vergiftigd geschenk is. Hoop op iets anders is immers non-acceptatie van wat zich hier en nu manifesteert.
In het vat, de hoge zuil naast de 2 mensenfiguren, zijn lichaamsvormen zichtbaar, sporen van de achtergebleven ongrijpbare hoop. De man en de vrouw zijn tekens van de aarzeling als voorwaarde voor iedere ontwikkeling. De kunstenaar heeft geprobeerd de spanning tussen onzekerheid van de hoop en het rustgevende vertrouwen gestalte te geven.
Het volledige verhaal van Pandora is te lezen op Wikipedia.

Naam: Pandora
Omschrijving: beeld van naakte man en vrouw (Epimetheus en Pandora)
Kunstenaar: Rien Derks – RKD
Kosten: meer dan 300.000 gulden
Hoogte mensfiguren: ca. 1,8 meter
Hoogte zuil: 8 meter
Jaar: 1984
Materiaal: brons
Locatie: MEE, Heerbaan 100

Het pand heet van oudsher de Groene Papagaey of Papegaaij. De reden hiervoor is echter onbekend.

Naam: Groene Papagaai
Omschrijving: uithangbord van papagaai
Kunstenaar: Klaartje Scheer en Eloi Koreman
Hoogte:
Materiaal: koper, gepatineerd en RVS voor de steun (schommel)
Locatie: Haagdijk 51a N51 35.297 E4 46.206