Kunst in Breda

Deze slideshow vereist JavaScript.

Deze reliëfstenen bevinden zich boven de ramen van de trappenhuizen op de 3e verdieping. Ze tonen een levensloop van een gezin. Op de stenen zijn te zien: dansende mensen, de felicitaties aan een echtpaar, een vader en moeder met hun kindje, een gezin met hun 2e kindje en een ouder paar met (klein)kind.
In totaal zijn er 9 stenen aan de gevels gemonteerd, maar diverse stenen zijn dubbel. Deze stenen zijn aangebracht om de gevel te versieren. Dergelijke gevelstenen zijn ook te zien bij de appartementen aan de St. Ignatiusstraat 75 t/m 135.

Omschrijving: reliëfstenen met levensloop
Materiaal: steen
Afmeting: 95 cm breed x 55 cm hoog
Locatie: Boeimeerlaan

Het kunstwerk dreigde verloren te gaan bij de sloop van Heuvel 100 in 2011, de voormalige Regina Pacis huishoudschool. Het kunstwerk werd gered voor de slopershamer, nadat belangengroep “Behoud Kunstwerken Heuvel 100” zich bij de gemeente sterk maakte voor behoud van 3 kunstwerken. Het aan de gevel bevestigde kunstwerk werd vakkundig verwijderd. Na eerdere donaties van de gemeente Breda, Bouwcombinatie WonenBreburg/NBU en Marij Neijens-Wegman (weduwe van de kunstenaar) kon de restauratie en herplaatsing plaatsvinden. Dankzij de laatste subsidietoezegging van het Rabobank Corporatiefonds was het mogelijk om het kunstwerk een prominente plek te geven aan het nieuwe Dr. Struyckenplein.
In 2013 werd het gerestaureerd door steenrestaurateur Raymund Bervoets. Medio 2014 werd het kunstwerk op de zijgevel van een woonblok aan de Magelhaenstraat geplaatst.
Fons Neijens heeft een heel klein oeuvre nagelaten en ‘De Levensboom’ is het laatste werk van zijn hand in Breda. Het bestaat uit negen delen, waarvan het middelste deel een man, vrouw en kind voorstellen. De overige delen vormen de boom. Het werk is door Fons Neijens in kistjes in beton gegoten. Alleen het middelste deel is met betonijzer versterkt.
Het hele restauratieproces wordt door ‘Restauratie Beeldhouwwerken Breda’ niet alleen schriftelijk vastgelegd, maar ook rijk geïllustreerd met foto’s.
Bij de restauratie werd het werk aan de achterkant voorzien van een stalen frame waardoor het werk los voor de muur van het Dr. Struyckenplein en de Magelhaenstraat kwam te staan. Het frame werd in overleg met Bervoets vervaardigd door Tummers Plaatwerk in Hoogerheide. Deze firma had al vaker opdrachten voor kunstenaars gerealiseerd en door de beschikking over de meest geavanceerde machines, kon deze gecompliceerde opdracht door dit bedrijf worden gerealiseerd.

Naam: Levensboom
Omschrijving: sculptuur aan gevel
Kunstenaar: Fons Neijens
Hoogte: 6 meter
Materiaal: wandplastiek
Locatie: Doctor Struyckenstraat (sinds 5-2-2014) thv de Magelhaensstraat

Deze sculptuur staat op de speelplaats aan de Heusdenhoutsestraat zijde van de basisschool St. Liduinaschool. Hoewel het op een schoolplein staat is het geen speelwerktuig, daarvoor is het te hoog. De stoel is aangekleed met veel vogelhuisjes die buiten bereik van de kinderen zijn. Geen verdere gegevens bekend.

Omschrijving: omgekeerde stoel met vogelhuisjes
Materiaal: staal
Locatie: St. Liduinaschool, t.o. Heusdenhoutsestraat 20

Charles Stulemeijer (1880-1968) was een bekende Bredase industrieel. In 1898 begon hij met zijn broers een handel in stenen en bouwmateriaal, die al spoedig uitgroeide tot een bouwbedrijf, gespecialiseerd in het gebruik van gewapend beton. In 1919 richtte Charles Stulemeijer de Hollandsche Kunstzijde Industrie (HKI) op, later overgenomen door de ENKA. Hij bezat ook belangen in andere bedrijven, waaronder de Machinefabriek Breda (voorheen Backer en Rueb), bekend van de vierkante tramlocs: de zogeheten Backertjes. Charles Stulemeijer was als katholieke ondernemer bepaald niet conservatief te noemen. Zo kende de HKI al een ondernemingsraad lang voordat zo’n orgaan bij wet verplicht was. Hij stond dan ook bekend als de ‘rode’ Stulemeijer. Hij gaf de stoot tot de oprichting van de R.K. Openbare Leeszaal en Bibliotheek, en was betrokken bij de stichting van het Lieve Vrouwe Lyceum te Breda en van de R.K. Handelshoogeschool te Tilburg (nu KUB).
Deze plaquette werd op 24 augustus 1962 onthuld door burgemeester Geuljans. De brug heet sindsdien de Charles Stulemeijerbrug. De plaquette is bevestigd op een betonnen paal naast de brug.
Een buste van Charles Stulemijer is te vinden in de bibliotheek aan de Molenstraat.

Omschrijving: medaillon van Charles Stulemeijer
Kunstenaar: Geurt Brinkgreve – RKD
Hoogte: ca. 70 cm
Jaar: 1962
Materiaal: brons
Opschrift: Aan Charles Stulemeijer industrieel bij zijn 80 ste verjaardag 20-9-1960
Locatie: Backer en Ruebweg ter hoogte van de brug over de Mark N51 36.096 E4 45.756

Deze sculptuur staat in de Willem Merkxtuin in het centrum. In hoogte opgebouwd sculptuur met vierkante en ruitvormige metaalplaten, in zig-zag vorm. Het sculptuur is flexibel en beweegt licht met de wind mee.
Niels Lous is een kunstenaar uit Breda en volgde de Academie beeldende kunst St. Joost te Breda. Andere beelden van de kunstenaar in Breda zijn: Evolutie en De Kiem.

Naam: Zig zag of Vice Versa
Omschrijving: sculptuur van RVS
Kunstenaar: Niels Lous – RKD
Afmeting (hxbxd): 400x80x100 mm
Jaar: 1986
Materiaal: roestvrijstaal
Techniek: gesneden, gelast, gepolijst
Locatie: Catharinastraat / Sint Annastraat N51 35.339 E4 46.680

Het pand aan de Haagdijk 82 heet van oudsher De Cleynen Wildeman.
Een krachtig manspersoon, gewapend met knots en schaars gekleed in eikenbladeren verbeeldt de huisnaam. De wildeman is een romantische weergave van de pure mens.
In de heraldiek worden wildemannen, vrijwel naakte, met eikenloof omgorde woestelingen als schildhouders of figuur in het wapen gebruikt. Meestal dragen de wildemannen een houten knots.
Vroeger werden wildemannen in beschrijvingen ook wel Hercules genoemd. De wildemannen komen veel in wapens voor. De Hohenzollerns laten hun wapen door twee wildemannen vasthouden en ook in de wapens van steden als ‘s-Hertogenbosch en Antwerpen komen wildemannen voor.
Bij de blazoenering van een wildeman horen alle bijzonderheden beschreven te worden; zoals het dragen van oorringen, kettingen, arm- of voetbanden. Als zij geheel naakt zijn worden de dekkleden om hun heupen en dijen geslagen.
De wildeman komt ook voor in sprookjes zoals IJzeren Hans, Simeliberg van de gebroeders Grimm en in De wildeman uit Overijssel.

Naam: Kleine Wildeman
Omschrijving: uithangbord van de oermens
Kunstenaar: Klaartje Scheer en Eloi Koreman
Afm.: 80×90 cm
Materiaal: cortenstaal en verzinkt staal voor de steun
Locatie: Haagdijk 82 N51 35.256 E4 46.155

De hoogste sculptuur (in midden) is voornamelijk vrouwelijk van vorm en mannelijk van afmeting. Bij de rechtse figuur is dit omgekeerd. Deze twee verenigen zich in het derde beeld, de Vereniging.
Daarnaast heeft het beeld een drietal functies. Op de eerste plaats werkt het als baken, opvallend maar niet overheersend in zijn omgeving. Het kunstwerk is duidelijk te zien vanaf de beide zijden van de parkeerplaats. Op de tweede plaats wijst deze compositie op subtiele wijze naar de achtergelegen hoofdingang zonder als uithangbord te dienen. De drie vormen hebben elk een eigen manier van gebaren in de richting van waar mee moet zijn. De op de derde plaats vormen de drie elementen samen een ruimtelijke en esthetische relatie met de boom op de rotonde. De boom, een Ginkgo Biloba, een Japanse notenboom, die al het terrein was, vormde een belangrijke inspiratiebron voor de kunstenaar.
Het beeld werd geplaatst bij de nieuwbouw van het Baronieziekenhuis, de samenvoeging van het Laurensziekenhuis en Diaconessenhuis.
Het beeld is gesigneerd door de kunstenaar met vermelding van het jaartal.

Naam: De Vereniging
Omschrijving: abstract bestaande uit 3 elementen
Kunstenaar: Mathew Filipowski – RKD (Amerikaans-Nederlands)
Hoogte: ca. 4 meter
Jaar: 1992
Materiaal: metaal
Locatie: Langedijk Ziekenhuis, Diaconessenweg

Na opdracht in 1966 duurde het nog tot 1972 voordat het beeld geplaatst kon worden. Beeldhouwer Vincent (Piet voor vrienden) Esser was in alle opzichten een perfectionist. Ondanks de grote aandrang uit Breda nam hij alle tijd voor het realiseren van zijn schepping.
Het in verhouding te lange linkerbeen, naar achteren gestrekt, benadrukt snelheid en beweging van de schaatsenrijder. Symbool voor vaart waarmee de Hoge Vucht tot stand is gekomen. Volgens de plaatsingscommissie levert het beeld een bijdrage aan de verbetering van de leefbaarheid van de wijk. Een eerdere versie uit 1961 van de Schaatsenrijder staat in Utrecht aan het Camminghaplantsoen. Verschillende kleine studiemodellen zijn in particulier bezit.
Dit is het enige beeld in Breda met een verwijzing naar de winter.

Naam: Schaatsenrijder
Omschrijving: beeld van schaatser op sokkel
Kunstenaar: V.P.S. (Piet) Esser – RKD
Kosten: 37.000 gulden
Hoogte: 1,5 meter
Jaar: 1972
Materiaal: brons
Opschrift op tekstplaatje op sokkel: Schaatsenrijder, Vincent Esser, 1972
Sokkel: natuursteen, ca, 1 meter
Locatie: Kruising Nieuwe Kadijk en Doornboslaan

“Planologische contra-expertise bij het juiste gebruik van een huishoudartikel” was de officiële titel van het kunstwerk. Het kunstwerk was eigenlijk bedoeld voor een plek in de boomgaard op de hoek van de Nieuwe Kadijk en de Doornboslaan. In ieder geval had dan de boomgaard gered kunnen worden. Bovendien was er een link tussen een oud deel van de stad en een koude kunstmatige nieuwbouwwijk. Het was bestemd voor de bewoners in de directe omgeving, niet voor de toevallige voorbijganger. Een vorm van kritiek op de maatschappij en de planologie in het bijzonder. De scharen doorknippen het blok dat gevormd wordt door palen en pijlen. Dimensionale mogelijkheden uit het oog verliezen, knippen in een richting is dodelijk.
De beoogde plek bleek in 1970 uiteindelijk bestemd voor een school. De boomgaard moest toch weg en de school kwam er. De kunstenaar kon zelf op zoek naar een nieuwe locatie. Deze nieuwe plek voor het gemeentelijk sportcentrum aan de Claudius Prinsenlaan met de onduidelijkheid over de betekenis en symboliek leverde een langdurige discussie op. In 1974 konden de scharen eindelijk geplaatst worden. Boven de scharen zijn vier verlichte pijlen gemonteerd die verspringend aanlichten. Helaas functioneerde deze verlichting van de pijlen al snel niet meer. Ondertussen is naast het scharenproject een skatebaan gekomen.

Naam: Scharenproject
Omschrijving: sculptuur van 4 scharen en verlichte pijlen
Kunstenaar: Theo Besemer – RKD
Jaar: 1974
Materiaal: kunststof
Locatie: Claudius Prinsenlaan nabij Bijster N51 35.000 E4 48.214

Dit kleine beeldje bevindt zich in de gevel van de protestante kerk aan de straatzijde in het Ginneken.
De palmtak in de rechterhand van Laurentius is het symbool van zijn martelaarschap en van zijn overwinning als christen op de dood. Het rooster in zijn rechterhand getuigd van de wrede martelingen die hij onderging en zijn dood boven het vuur. Laurentius was een Romeinse diaken die weigerde de schatten van de kerk over te dragen aan de perfect van Rome. In plaats daarvan bracht hij boeken in veiligheid en verdeelde het geld onder de aan hem toevertrouwde armen. Ondervraagd over de plaats van de kerkschatten wees hij op een grote schare bedelaars, zieken en kreupelen met de woorden: “Zij zijn de schatten van de kerk.”
Al vanaf de late middeleeuwen is Laurentius patroonheilige van de kerkgemeenschap in het Ginneken. Opeenvolgende kerkgebouwen droegen zijn naam en in de 19de eeuw werd de Ulvenhoutse kerk aan hem toegewijd. De naam Laurentius werd ook verbonden aan scholen, verenigingen, de melkfabriek, straten, een woningbouwvereniging en zelfs het Laurensziekenhuis in de Ulvenhoutselaan.
Beelden van Laurentius bevinden zich in de voorgevel van de katholieken kerken in het Ginneken en Ulvenhout.

Omschrijving: beeldje van Laurentius
Kunstenaar: Korver – RKD
Hoogte: 45 cm
Jaar: 1973
Materiaal: kalksteen
Locatie: Protestantekerk, Duivelsbruglaan 11