Kunst in Breda

In 1957 keurde de Bredase gemeenteraad een voorstel goed met betrekking tot de bouw van een tweede paviljoen voor de recreatie van ouden van dagen.
Na de eerdere bouw van het paviljoen in het van Sonsbeeckpark (1955), werd dan ook op 6 juni 1958 door Wethouder Romsom een tweede paviljoen aan het Wilhelminapark geopend.
Het gebouw is een typisch product van de 50-er-jaren stijl. Dit zag men ook terug in het interieur van destijds.
Het gebouwtje werd door de Gemeente verhuurd aan de Visvereniging KEHSV. In die tijd was het paviljoen vrijwel elke dag toegankelijk voor bejaarde- en invalide leden van de vereniging.
Ook voor de botenclub “Het Stormanker”, waarvan de leden regelmatig hun zelfgebouwde modelboten laten varen op de grote vijver, werd het paviljoen de thuisbasis.
In 1983 werd tegenover het paviljoen aan de Wilhelminavijver een visbordes aangelegd. Bij de aanleg werd voorzien in de bereikbaarheid voor rolstoelgebruikers.
In 1988 werd het gebouwtje door zelfredzaamheid van de leden uitgebouwd. Aan beide zijden van het paviljoen werd een aanbouw gerealiseerd waardoor de beschikbare binnenruimte 2 keer zo groot werd.
Medio 2013 heeft de gemeente Breda het paviljoengebouw in het Wilhelminapark verkocht aan een particulier. Het gebouw dat zich in een slechte onderhoudstoestand bevond, is (mede dankzij de hulp van vrijwilligers en sponsoren) van binnen en buiten opgeknapt. Eind 2013 is het gebouw in gebruik genomen door de Stichting Vrienden Wilhelminavijver. De stichting is een initiatief van een aantal buurtbewoners uit de wijk Zandberg en Sportpark. Het paviljoen heeft nu de naam Het Visserskot.
Het oorspronkelijke kunstwerk uit 1958 bevindt zich nog steeds in de gevel van het gebouw. In 2013 werd het kunstwerk geaccentueerd door de muur donker te schilderen en de strips van van het mozaïek wit te maken waardoor het contrast werd vergroot en de zichtbaarheid werd verbeterd. De vogel is nu ook het symbool van de stichting.

Mozaïek: met afdruk van vogel op gevel
Kunstenaar: Piet Verster – RKD
Hoogte: 2 meter
Jaar: 6-6-1958
Materiaal: steen?
Locatie: Wilhelminapark / t.o. Paul Windhausenweg 7

De haan staat in het voorterrein van De Nassau Scholengemeenschap aan de straatzijde. De haan symbolisch het waken (door de school) over de leerlingen en waakzaam zijn op ontwikkelingen in het onderwijsvakgebied. Vanwege zijn locatie wil de haan nog wel eens het slachtoffer zijn van stunts ten tijde van de eindexamens.
De naam van de kunstenares wordt ook als Hank Hans geschreven.

Omschrijving: haan
Kunstenares: Hank Hans – RKD
Hoogte: 70 cm
Jaar: 1959
Materiaal: brons
Onderschrift op sokkel: “WAAKT”
Sokkel: beton, hoogte ca. 2 meter
Locatie: Paul Krügerlaan 2 De Nassau Scholengemeenschap N51 34.893 E4 47.490

Dit beeld staat op het pleintje achter Duivelsbruglaan 11a. Op het tekstplaatje is weergegeven, dat het beeld geschonken is door de familie Moerman.
Bewogen-Onbewogen heeft een filosofische betekenis in onze tijdgeest waarin we denken steeds mobieler te worden, maar in onze geest worden we steeds immobieler. Bewogen-Onbewogen drukt uit; in verstilling elkaar ontmoeten en werkelijk in gesprek komen.
De geometrische vormen worden getransformeerd tot meer natuurlijke, organische vormen en het is een zoeken en verbeelden van een werkelijkheid die achter de uiterlijke vorm schuil gaat.
De symmetrie van het beeld is een noodzaak om een diepere betekenis op te roepen bij de toeschouwer.
Met dank aan de kunstenaar voor de toelichting.

Naam: Bewogen – Onbewogen
Omschrijving: abstract
Kunstenaar: Ludovicus van Eijnatte – RKD
Hoogte: ca. 60 cm
Materiaal: arduin
Locatie: Romenyplein, Duivelsbruglaan 11a

Wethouder Bob Bergkamp onthulde op 2 november 2012 zijn definitieve plek in de Willem Merkxtuin.
Het beeldje, dat in 1957 werd onthuld op het dr. Ariënsplein op de Heuvel, is in de loop der tijd een paar keer verhuisd. Vaak omdat het ten prooi viel aan vandalen. Zo werd het twintig jaar na de onthulling vernield en kwam het terecht bij een kaasboerderij in Hulten. De gemeente Gilze-Rijen had het beeld opgenomen in een beeldenroute. Het heeft daar 15 jaar gestaan. In 1999 kreeg de Heuvel, die toen vijftig jaar bestond, het beeldje terug nadat in 1997 Koreman het had gerestaureerd en het in een loods zette. Het kwam niet terug naar het Ariënsplein, maar op een meer beschut plekje: in de tuin van steunpunt Maria Mediatrix op de Heuvel. Hein Koreman overleed in juli 2012 op 90-jarige leeftijd.
Andere bekende beelden van Hein Koreman in Breda zijn het Barmhartige Samaritaan, Betaaltafel, Bloemenmeisje, Danseresjes, Emu, Kringloop, Ree, Schrijvertje, De Trek.

Omschrijving: bokje
Kunstenaar: Hein Koreman – RKD
Hoogte: ca. 1,2 m
Jaar: 1957
Materiaal: brons

Dit beeld staat voor het gebouw van de tandartsenpraktijk.

Omschrijving: figuratief beeld van moeder met kind
Hoogte: 80 cm
Materiaal: natuursteen
Sokkel: beton, 20 cm
Locatie: Mondzorg Princenhage B.V., Haagweg 248

Het beeld staat in de achtertuin van het Zorgcentrum Boeimeer.

Omschrijving: beeld van man en vrouw
Kunstenaar: Aimé Tollenaar – RKD
Jaar: 1990
Materiaal: brons
Locatie: Boeimeerweg 2 N51 34.252 E4 46.390

Naast het beeld staat de opschrift “Komt allen tot mij. Ik ben de weg, de waarheid en het leven”.
Het Heilig Hart-beeld is door de lokale gemeenschap geschonken ter gelegenheid van het zilveren priesterjubileum van pastoor J. Preyers. Het monument is ontworpen door de gebroeders Oomen, architecten uit Oosterhout en vervaardigd door het atelier Hendrik van der Geld uit ’s-Hertogenbosch. De opbouw (graaf-, metsel-, smeed- en verfwerk) is door de lokale gemeenschap zelf uitgevoerd.
In 1996 is het beeld gerestaureerd als onderdeel van een project tot restauratie van ‘kleine monumenten’, in het kader van de viering van 200 jaar zelfstandig Brabant in 1996.
Hendrik van der Geld leefde van 1838 tot 1914. Het beeld is pas in 1934 in Prinsenbeek geplaatst, het beeld moet dus voorheen elders hebben gestaan.
Het beeld vormt onderdeel van een bakstenen bouwwerk op de hoek van de Groenstraat en de Valdijk. De stenen kolos is al vaak ten prooi gevallen aan vandalisme, maar het houdt stand en symboliseert het rijke roomse verleden van Prinsenbeek.
Jezus maakt met zijn rechter hand het zogenoemde ‘spreekgebaar‘. Het spreekgebaar is het opsteken van de rechterhand met de wijsvinger en de middelvinger naast elkaar gestrekt en de duim soms gevouwen over de naar binnen gebogen ringvinger en pink. Met dit gebaar geboden vroeger oratoren hun toehoorders tot stilte en aandacht. In moderne tijden dient het ter bevestiging van het uitspreken van of instemmen met een eed. In sommige landen wordt voor dit laatste de opgestoken open hand gebruikt.
In 2021 is achter het beeld een groot appartementencomplex gebouwd waardoor het beeld nu enigszins in de verdrukking is gekomen.

Kunstenaar: Hendrik van der Geld – RKD
Jaar: 1932
Hoogte: ca. 2 meter
Materiaal: steen
Stijl: art-deco
Locatie: hoek Groenstraat / Valdijk, Prinsenbeek N51 35.976 E4 43.073

Deze bronzen boom is geplaatst op een apart gedeelte van begraafplaats Zuylen waar Franciscanessenzusters ter aarde zijn besteld. Het is een blijvende herinnering geworden. Op symbolische wijze nam de Bredase congregatie van de Franciscanessen op 21-2-2022 afscheid van hun werk op aarde. Dertien zusters waren er toen nog over van de Bredase congregatie ‘Alles voor Allen’. Jaren geleden is besloten dat de congregatie geen nieuwe zusters meer opneemt en een natuurlijk einde krijgt. Met inzegening van de boom door (algemeen bestuurder van klooster Maria Mater Dei) diaken Vincent de Haas nam de congregatie daar een voorschot op. Inzegenen wil zoveel zeggen als het beoogde object toevertrouwen aan God. Alles wat de zusters hebben, wordt toevertrouwd aan God. Ze hebben het van hem gekregen, ze vertrouwen het weer aan hem toe. Ook smeken ze van God af dat dit kunstwerk een zegen mag zijn voor allen die ernaar komen kijken. Bij het symbolische afscheid werden liederen gezongen, teksten voorgedragen van Franciscus van Assisi, de boom werd besprenkeld met wijwater en tot slot werd een zegenbede uitgesproken.
De boom staat symbool voor circa 1100 zusters van de congregatie Franciscanessen die er zijn geweest. Bijna 200 jaar geleden zetten de zusters Franciscanessen de ziekenzorg op poten aan de Haagdijk in Breda. Later stichtten de zusters het Ignatiusziekenhuis, een van de voorlopers van het huidige Amphia ziekenhuis. De Franciscanessen waren actief in West-Brabant, Zeeland, Curaçao en Afrika.
De boom staat op zijn kop met de wortels naar de hemel waar de zusters geworteld zijn. Tussen de wortels staat de wolf van Gubbio en de vogels waar Franciscus voor preekte. Op de stenen ring op de grond is te lezen ‘MENSEN DIE ELKAAR IN HUN BROOSHEID DRAGEN+ GELUKKIG ZIJN’. Door de natuurlijke vorm valt de boom misschien niet goed op, zeker in de winter als alle bomen kaal zijn.

Naam: Alles voor Allen
Omschrijving: op zijn kop geplaatste boom
Kunstenaar: Joep Struyk – RKD
Hoogte: 4,5 meter
Gewicht: 1200 kg
Jaar: 22-12-2021
Materiaal: brons
Locatie: Tuinzigtlaan 11

Dit kunststof beeld staat voor het bedrijfspand van CM.COM. Het is een frivole blikvanger voor de entree van het gebouw in de verder weinig inspirerende Konijnenberg. Het is vriendelijk door zijn ronde vormen en tegelijk is het een stoere Viking. Hij heeft iets tegenstrijdigs, een soort stripfiguur, fragiel en stoer tegelijk.

Naam: Noordman
Omschrijving: figuratief beeld van Noorman
Kunstenaar: Sander Buijk – RKD
Hoogte: ca. 3 meter
Jaar: 26-08-2020
Materiaal: polyester
Locatie: Konijnenberg 24

De congregatie der Broeders van de Onbevlekte Ontvangenis uit Huijbergen werd op 25 september 1854 gesticht door de Bisschop van Breda.
In 1866 deden de broeders een poging tot een nieuwe stichting in Breda die in eerste instantie mislukte. Vanaf 1890 kwamen echter in Breda, in samenwerking met de Vincentiusvereniging, een weeshuis, een voogdijhuis en diverse basisscholen verspreid over de stad tot stand. Deze werken werden in eerste instantie bediend vanuit de communiteiten aan de Karrestraat (1890-1960) en de Dieststraat (1905-1959). In 1916 kwam daar een communiteit met de St. Franciscuskweekschool aan het Dr. Jan Ingenhouszplein bij. Later ontwikkelden de broeders ook het buitengewoon onderwijs op lager en voortgezet niveau.
In de jaren 50 van de twintigste eeuw werd door de congregatie het St Jansklooster aan het Don Boscoplein en de Sint Jansschool aan de Verbeetenstraat gebouwd. Beide gebouwen zijn in de Delftse schoolstijl ontworpen door W.J. Bunnik.
Zowel de school- als het kloostergebouw hebben hun oorspronkelijk functie verloren Momenteel zijn de panden onderverdeeld in diverse appartementen. Het pand is een gemeentelijk monument.
Jozef was de beschermheilige voor: timmerlieden en arbeiders in het algemeen.
Patroonheilige van België, maagden, religieuze communiteiten, het huisgezin en stervenden.
Achter de hoofden wordt een aureool, stralenkrans of nimbus afgebeeld. Het is een ring van licht om het lichaam van goddelijk of heilige personen. Een aureool kan ook de straling of lichtkrans aanduiden – doch minder juist – die alleen het hoofd omgeeft.
Deze reliëfsteen bevindt zich aan de gevel rechts van het gebouw.

Omschrijving: kloosterbeeld van Jozef met kind
Hoogte: 65 cm
Jaar: ca. 1950-1960
Materiaal: terracotta
Locatie: Verbeetenstraat 40