Kunst in Breda

Ter plaatse van de brug waar de Markendaalseweg de Singel kruist, bevinden zich deze siersmeedwerken. Aan weerszijden van de brug staan ijzeren brugleuningen van ca. 22,5 meter met verticale spijlen. In het midden van iedere leuning zit een siersmeedwerk.
Voor het siersmeedwerk in de brugleuning heeft de kunstenaar zich laten inspireren door de natuur in de stedelijke omgeving. De elementen water, planten en vogels zijn duidelijk te waarneembaar. De leuningen worden aan weerszijden ingeklemd door ‘brugwachters’ op de hoeken. Zij markeren de landhoofden, de steunpunten voor de brug en vormen zo herkenningspunten op de weg.
Het siersmeedwerk is 2 jaar na de bouw van de brug in 1957 aangebracht. In de loop van de tijd zijn de hoofdstukken beschadigd door afbreken en ombuigen, die vervolgens met onderhoud weer hersteld zijn.
In Breda is dit de enige brug met siersmeedwerk van een kunstenaar.
Kees Keijzer uit Wouw was een kunstenaar die vooral met metaal werkte. De meesten van zijn voorwerpen hebben een geometrische abstracte vorm. Andere voorwerpen van de in 1990 overleden kunstenaar in Breda zijn: De Meeuw, Vier Heemskinderen en een abstract in het Ginneken.

Omschrijving: siersmeedwerk in brugleuning
Kunstenaar: Kees Keijzer – RKD
Jaar: 1957
Materiaal: ijzer
Locatie: ter hoogte van Markendaalseweg 329

In totaal zijn er zes stuks: één naar het buurthuis en één naar het kinderdagverblijf en een viertal voor de school. Het kunstenaars duo maakt veelal fantasiefiguren

Naam: Gate Keepers
Omschrijving: zes abstracte sculpturen
Kunstenaar; Liet Heringa / Maarten Van Kalsbeek – RKD / RKD
Jaar: 2012
Materiaal: brons
Afmeting: 72 x 47 x 31 cm
Locatie: Kinderdagverblijf, Zuuringveld 1

Dit kunstwerk bevindt zich voor de entree van de Mencia de Mendoza lyceum. Het is opgebouwd uit 3 delen op onderlinge afstand van ca. 8 meter. Als je recht voor de kunststukken staat lijkt het net één beeld i.p.v. drie.
Het hoofdgebouw van de school was oorspronkelijk een meisjeslyceum. Er zijn twee nieuwe aanbouwen uit verschillende periodes. De drie gebouwen worden ruimtelijk gezien verbonden door een ruim plein met vier mooi oude bomen, maar het mist samenhang. Gevraagd werd een kunstwerk dat zich op poëtische wijze verbindt met de oude bomen, fysiek duidelijk aanwezig is en op zichzelf kan staan. Ondanks het gebrek aan samenhang had het plein toch de voorkeur voor de locatie, omdat het de entree tot de school is en de plek waar de leerlingen in de pauzes verblijven. Het werk moest een zekere gelaagdheid hebben en kunnen blijven boeien.
Het werk van Ram Katzir is geïnspireerd door het schilderij Carte Blanche van Magritte en het reliëf van Mencia de Mendoza boven de ingang van de school.
Mencia de Mendoza(1508-1554) was een nakomeling van de grote kardinaal Mendoza. Op zestienjarige leeftijd werd ze de vrouw van graaf Hendrik III van Nassau. Niet lang na haar aankomst in Breda begon ze op te treden als patrones van vele belangrijke Nederlandse kunstenaars. Na de dood van Hendrik III keerde ze terug naar Valencia.
Bezoekers van de school zullen drie abstracte donkerbronzen sculpturen van verschillende grootte passeren. Van voren zien ze goudbruine fragmenten van een vrouw en een paard. Bij de ingang van de school nodigt een bronzen kijkpaal de bezoekers uit door een ‘perspectiefopening’ te kijken en de complete installatie te aanschouwen: Mencia de Mendoza, die in haar volle glorie tussen de bomen galoppeert met een gevederde vriend op haar hand. De installatie speelt met de illusie dat er één manier zou zijn om de wereld te bekijken. Het krijgt vanuit verschillende hoeken een ander aanzien. Het tweezijdig kleurontwerp (donkerbruin/goud) verwijst naar de vooruitgang van donker(onwetendheid) naar licht(kennis).

Naam: Mencia
Omschrijving: drieluik van paard en ruiter
Kunstenaar: Ram Katzir (Israel) – RKD
Jaar: 19 september 2006
Materiaal: brons
Locatie: Mendelssohnlaan 1 N51 34.125 E4 45.794

Dit beeld bevindt zich nabij de rotonde naar Prinsenbeek komende vanuit Breda. Het beeld staat aan het begin van het park, dat niet eens een naam heeft en omsloten is tussen de A16 en de Peperbos(straat).

Omschrijving: ring op sokkel
Hoogte: ca. 1,9 meter incl. sokkel
Materiaal: roestvrijstaal op stenen sokkel
Locatie: Peperbos N51 36.289 E4 43.135

Dit is een Monumentje ter nagedachtenis van doodgeboren kinderen van vroeger die niet gedoopt zijn en daarom in ongewijde aarde werden begraven tot verdriet van de ouders. Jammer genoeg was dat vroeger zo. Maar zo “vroeger” is dat niet. Tot in de zeventigere jaren van de vorige eeuw was dat ook nog het geval in vele parochies. Begin deze eeuw is men veel meer aandacht gaan schenken aan “Dit Verdriet” en hebben veel parochies een Monument ter nagedachtenis van deze kinderen op hun begraafplaats laten maken / ontwerpen door een kunstenaar. Hierdoor hebben deze baby’s en hun ouders alsnog een erkenning.
De navelstreng vormt vanaf het prilste begin een hechte en bijzondere verbinding tussen moeder en kind. Al wordt de navelstreng na de geboorte letterlijk doorgeknipt, figuurlijk blijft een moeder haar leven lang verbonden door deze navelstreng met haar kind, ook met haar gestorven kind. Zij blijven verstrengeld in leven en dood. Deze verstrengeling is heel duidelijk aanwezig op het monument.
Het monument toont een aantal symbolen:
– Een halve traan/waterdruppel: symbool van vreugde en verdriet.
– De levenscirkel, met daarop een eivorm, die de baarmoeder symboliseert.
– Een Foetus, in positief (blijheid) en negatief (verdriet).
– Negen bloemen, vreugde van negen maanden zwangerschap.
– Zeven tranen, het verdriet van de ouders.
– Eén navelstreng verbindt bloemen, tranen en de positieve en negatieve foetus. Op de achterzijde is deze navelstreng ‘verstrengeld’ als symbool van leven en dood.
Opschrift:

VERSTRENGELD
IN
LEVEN EN DOOD

Vreugde van de zwangerschap
en
Verdriet na het overlijden van het kind
zijn in het monumentje verenigd.

Ouders blijven ten alle tijden
in liefdevolle herinnering
met hun kind
verstrengeld in leven en dood.

ontwerp monumentje:
Adje Langen-de Jong

Naam: Verstrengeld in leven en dood
Omschrijving: monument voor doodgeboren kinderen
Kunstenaar: Adje Langen-de Jong  – RKD
Afm. (hxbxd): 57 x 39 x 25 cm
Jaar: 2009
Materiaal: brons
Opschrift: zie hieronder
Sokkel: natuursteen, 88 cm
Locatie: Begraafplaats,  ingang tussen Markt 9 en 11

Het Amphia ziekenhuis heeft de visie dat kunst bijdraagt aan een helende omgeving. Door middel van kunst kunnen de patiënten en bezoekers van het ziekenhuis even ontsnappen aan de realiteit. Een prettige omgeving draagt bij aan het genezingsproces. Kunst kan daar een positieve rol in spelen. Dit kunstwerk bevindt zich in de nieuwe centrale gang. De dochters van de kunstenares poseerden voor dit kunstwerk. Twee sierlijke figuren op transparant glas die vanuit een hoge boom de voorbijgangers gadeslaan. De boomtakken kronkelen organisch, als grote bloedvaten door deze vrouwfiguren heen. Door het wisselende licht, zie je het kunstwerk steeds anders. Het idee voor de afbeelding ontstond toen de kunstenares in een boek stuitte op de uitspraak ‘Panta Rhei’ (alles stroomt) van de Griekse filosoof Heraclitus. Ze vond het een mooie metafoor voor de mensen die door de gang lopen. Die stroomt blijft, maar is tegelijkertijd altijd anders samengesteld. Stromen is het uitgangspunt; vandaar de boomtakken als aders.

Naam: Panta Rhei
Omschrijving: glasfolie
Kunstenares: Gery Bouw – RKD – Jori van Boxtel
Uitvoering: Wimmer Glas Haelen en Printerior Werkendam
Hoogte: 3,90 x 4,10 m (h x b)
Jaar: 2020
Materiaal/techniek: folie
Locatie: Amphia Ziekenhuis, Molengracht 21 N51 34.902 E4 47.878

Deze decoratie is ontworpen door de architect van het gebouw. Deze gevel met geëtst glas is de enige in Breda van deze omvang.
Bij glasetsen wordt fabrieksmatig maar kan ook achteraf een pasta op het glas aangebracht waardoor een matte oppervlakte ontstaat op het glas. Glasetsen wordt veelvuldig toegepast bij servies, maar ook bij glaspanelen die niet transparant moeten zijn.

Omschrijving: gedecoreerd glas met figuurtjes
Ontwerp: Edmay Sitanala – RKD
Jaar: 1996
Materiaal/techniek: geëtst glas
Locatie: Schorsmolenstraat 7

Het paneel bevindt zich boven de entree van de Petrus en Paulus school. Het paneel bestaat uit 16 ramen. In het glas zijn figuren verwerkt. Vooral vanuit de binnenzijde komen de kleuren schitterend tot zijn recht.
Op de afbeelding zijn diverse spelende kinderen en dieren afgebeeld met hier en daar een Bijbels tintje. Het is tenslotte een katholieke school.
Piet Buis was een glasschilder, monumentaal kunstenaar, beeldhouwer en  vervaardiger van mozaïeken. In diverse gebouwen in Breda zijn mozaïeken van hem te zien, o.a. in de Mgr. Nolensplein,  Overakkerstraat 194 en de  Sabastraat 21-213.

Omschrijving: panelen van glas
Ontwerp: Piet Buijs – RKD
Afmeting ca. 3×2,4 meter
Materiaal/techniek: glas-in-lood met gebrandschilderd glas
Locatie: KBS Petrus en Paulus, Roland Holststraat 16

Het kunstwerk verbeeldt de overheid in twee kantoren die toch een eenheid vormen. De “gespleten man” betekent “samen één”. De luchtbrug tussen stadskantoor één en twee is de verbinding die van de twee gebouwen een geheel maakt. Aangeboden door de belegger van Stadskantoor II. Het kunstwerk is geschonken door de firma Interprojecta Vastgoed BV

Naam: gespleten man of samen één
Omschrijving: beeld van man in 2 gelijke delen
Kunstenaar: Theo Schreurs – RKD
Jaar: 12 december 1995
Materiaal: brons
Locatie: Claudius Prinsenlaan 14 voor het stadskantoor N51 35.248 E4 47.085

.

In september 2021 kreeg de bevolking van Breda de keuze uit drie ontwerpen voor een nieuw ‘Artikel 1-monument’. De aanleiding voor het Artikel 1-kunstwerk is het paviljoen dat Yangzhou, de partnerstad in China, aan Breda heeft geschonken ter ere van de 25 jaar stedenband. Naast de positieve reacties over de komst van het paviljoen ontstonden er ook kritische geluiden vanwege de mensenrechtensituatie in China. Reden voor de Gemeenteraad en het College om in het park ook ruimte te maken voor een werk dat zich richt op het belang van gelijke behandeling. Op die manier kan het gedachtengoed achter artikel 1 een plek krijgen in het hart van de stad en worden inwoners en bezoekers aangespoord om ‘gelijke behandeling’ het onderwerp van gesprek te laten zijn en blijven.
Het ontwerp van Jennifer Tee kwam met 153 van de 344 uitgebrachte stemmen als beste uit de bus. Het kunstwerk met de naam ‘Vrijheidsboom’ is aangelegd nabij de plaquette met Artikel 1 die aan de zijde van het Kasteelplein ligt. Het eerste artikel van de grondwet gaat over de gelijkheid van alle mensen op aarde. Het kunstwerk is samengesteld uit honderden klinkers in diverse kleuren. Het kunstwerk moet voorbijgangers blijvend herinneren aan het belang van het bestaan van het recht op gelijke behandeling en moet het gesprek hierover levend houden. In diverse steentjes zijn afdrukken in reliëfvorm van bladeren aangebracht.
Na een bouwtijd van drie maanden werd het kunstwerk op 21-7-2022 onthuld door wethouder Marike de Nobel.

Naam: Vrijheidsboom
Omschrijving: kunstwerk in plantsoen
Kunstenaar: Jennifer Tee – RKD
Materiaal: gebakken steen
Afm: ca. 10 x 30 meter
Jaar: 21-7-2022
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763